به همين عهدست . دينكرت مجموعهء بزرگى از اطلاعات دينى و عادات و عقايد و روايات و تاريخ ادبيات مزديسناست . مهمترين فايدهء آن در اينست كه بيست و يك نسك اوستاى عهد ساسانى در مجلّد هشتم آن خلاصه شده است و ما از مطالب بعضى از اين نسكها كه از دست رفته است تنها از راه همين كتاب و يا بعضى كتب كه حاوى مطالبى از آنهاست اطلاعاتى داريم . در مجلّد سوم اين كتاب كه تقريبا حاوى 73000 كلمه است گذشته از بعضى مطالب تاريخى از احوال جمشيد و قيام ضحاك بر او سخن رفته است . مجلّد چهارم نزديك 4000 كلمه و مجلّد پنجم 6000 و مجلّد ششم 23000 كلمه دارد . در مجلد هفتم كه در حدود 16000 كلمه دارد خصوصا از تاريخ ايران قديم از گيومرث تاكى گشتاسپ و ظهور زردشت بتفصيل سخن رفته است . مجلّد هشتم دينكرت تقريبا 19000 كلمه و شامل خلاصهيى از بيست و يك نسك اوستاست كه مجموع نسكهاى اوستا در عهد ساسانيان بود . مجلّد نهم شامل 28000 كلمه و متضمن خلاصهيى از مطالب مذهبى سه نسك اوستاست .
دينكرت از حيث حفظ روايات تاريخى و دينى و ملى و علمى ايرانيان چنان كه در دورهء ساسانيان و اوايل عهد اسلامى بوده ، اهميت بسيار دارد و مهمترين مأخذيست كه به يارى آن ميتوان راجع بتمدن ايران در عهد ساسانى اطلاعات ذيقيمت بدست آورد .
كتاب دينكرت در نوزده مجلّد بوسيلهء دستور پشوتن سنجانا ( 9 مجلّد ) و پسرش داراب سنجانا ( 10 مجلّد ) با حواشى و ملاحظات و ترجمهء انگليسى و متن پهلوى و گجراتى در بمبئى چاپ شده است .
2 - بندهشن دومين كتاب مهم و معروف پهلوى است كه از آن دو نسخهء هندى و ايرانى شهرت دارد . در اين كتاب از مطالبى راجع بخلقت و مسائل ديگر دينى و برخى امور تاريخى و جغرافيايى سخن رفته است و مهمترين قسمت تاريخى آن فصل 33 است بعنوان « اندر گزند هزاره هزاره كه بايرانشهر رسيد » . در اين فصل يك دوره از تاريخ داستانى ايرانى را تا پايان دورهء ساسانى ميتوان ديد و چون خلاصهيى از داستانهاى ايرانى و جامع آنست اهميت بسيار دارد . قسمتى از اين فصل را دار مستتر در مجلّد
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 136
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص١٣٦