هفتم هم ادامه داشته است چنان كه در همين ايام يكى از شاعران مشهور بنام زرتشت بهرام پژدو كتاب ارداويرافنامه را از پهلوى بشعر پارسى ترجمه كرد .
نقل اين شواهد مسلم ميدارد كه آشنايى ايرانيان با خط و لهجهء پهلوى ساسانى با انقراض حكومت ساسانى يكباره از بين نرفت بلكه ديرگاه ادامه داشت .
در سه قرن اول هجرى بسيارى از كتب مشهور پهلوى كه حاوى مطالب تاريخى و ادبى و حكم و مواعظ و عهود و مسائل علمى بود به عربى درآمد و از جملهء مهمترين آنهاست :
خداينامه ( شاهنامه ، سير الملوك ، سير ملوك الفرس ، تاريخ ملوك الفرس ، سيرة الفرس ) « 1 » ، داستان اسكندر « 2 » ، بلوهر و بوذاسف « 3 » ، كتاب الصور « 4 » ، كتاب السكسيكين « 5 » ، آيين نامه ، گاهنامه « 6 » ، داستان بهرام چوبين « 7 » ، داستان رستم و اسفنديار ، داستان پيران ويسه ،
هامش
( 1 ) - در رأس مترجمان اين كتاب عبد اللّه بن المقفع قرار دارد ، نام ساير مترجمان خداينامه را هم جزو اسامى مترجمان پهلوى ذكر خواهيم كرد .
( 2 ) - اين كتاب از اصل يونانى در دورهء ساسانى به پهلوى درآمد و سپس از پهلوى بسريانى و به عربى ترجمه شد .
( 3 ) - اين كتاب از سانسكريت به پهلوى و از پهلوى به عربى ترجمه شده و بوسيلهء ابان بن اللاحق بشعر عربى درآمده بود .
( 4 ) - كتاب الصور يا كتاب صورت پادشاهان بنى ساسان يا كتاب صورة ( مجمل التواريخ و القصص چاپ تهران ص 33 و 37 - التنبيه و الاشراف ص 106 ) كتاب بزرگى بود مشتمل بر بسيارى از اخبار ملوك و ابنيه و سياسات پارسيان . در اين كتاب صورت بيست و هفت مرد و دو زن از پادشاهان ساسانى به نحوى كه در روز مرگ برداشته شده بود وجود داشت اين كتاب را براى هشام بن عبد الملك ترجمه كردند و گويا مترجم آن جبلة بن سالم بوده است .
( 5 ) - اين كتاب حاوى اخبار پهلوانان سيستان على الخصوص رستم و ظاهرا كتابى بزرگ بود .
رجوع شود به حماسهسرايى در ايران چاپ اول ص 43 - 44 .
( 6 ) - اين دو كتاب حاوى اطلاعاتى راجع برسوم و آداب و اسمار و اخبار و مراتب دولتى و درجات مختلف طبقات آنان و اسامى شهرداران و عمال دولتى در عهد ساسانيان بود .
( 7 ) - اين داستان را جبلة بن سالم به عربى درآورده و بتفصيل نسبى در اخبار الطوال ابو حنيفه و در ترجمهء تاريخ طبرى و در شاهنامهء فردوسى آمده است .