جورجيس يعنى بختيشوع و پسر بختيشوع يعنى جبرائيل از عهد منصور تا هارون در بغداد بترجمه و تأليف اشتغال داشتند و از اين خاندان پزشكانى تا اواسط قرن پنجم هجرى مشهور بودند .
ابو زكريا يوحنا بن ماسويه از پزشكان مشهور جنديشاپور ( م . 243 ) كه از عهد هارون الرشيد ببعد بتعليم طب و ترجمهء كتب طبى در بغداد اشتغال داشت و مدتى رياست بيت الحكمة كه مركز تأليف و ترجمه بود بر عهدهء او بود . يوحنا علاوه بر ترجمه كتب متعددى تأليف كرد . پدر يوحنا يعنى ماسويه و برادرش ميخائيل بن ماسويه هم هردو از پزشكان معروف عهد خود بودند .
ربّن الطبرى پدر على بن ربّن مشهور از تربيتيافتگان حوزهء علمى مرو و بر دين نصرانى و بقولى بر دين يهودى بوده است . وى در طب و نجوم و رياضيات ماهر و از مترجمان معروف عهد خود است . از جملهء منقولات وى نسخهيى از المجسطى بود از يونانى به عربى كاملتر از ساير نسخ منقول .
ابن المقفع كه ذكر او در شمار ادبا و كتّاب و مترجمان كتب ادبى هم خواهد آمد ، از ناقلان كتب علمى پهلوى به عربى بوده است . وى ترجمههاى پهلوى ايساغوجى و قاطيغورياس و بارى ارمينياس و انالوطيقاى ارسطو را به عربى درآورد و از ترجمهء او نسخهيى در كتابخانهء دانشگاه سنژزف بيروت و نسخهيى ديگر در كتابخانهء مشهد موجود است . بعضى از محققان معتقدند كه اين ترجمهها از محمد پسر عبد اللّه بن المقفع است و در هردو نسخهء مذكور هم اين ترجمهها بمحمد نسبت داده شده است و بعقيدهء ما انتساب آنها بعبد اللّه بن المقفع نزديكتر بصوابست « 1 » .
نوبخت اهوازى منجم مشهور منصور و پسرش ابو سهل خرشاذماه هردو از مترجمان كتب رياضى پهلوى به عربى و صاحب تأليفاتى در علوم رياضى بودهاند . خاندان نوبختى از خاندانهاى مشهور در علوم رياضى و كلام بود و ابن النديم اكثر افراد آن خاندان را از مترجمان پهلوى دانسته است .
ابو حفص عمر بن فرّخان الطبرى مردى دانشمند و يكى از رؤساى مترجمان
هامش
( 1 ) - رجوع شود به « تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى » تأليف نگارنده