سعيد الجوهرى مولاى مأمون براى آن خليفه به عربى نقل شد « 1 » .
بنابر يك روايت قديم كه در كتاب ماديگان چترنگ « 2 » نقل شده است ايرانيان بازى شطرنج را از هندوان فراگرفتند و نيز در جزء كتب منقول از هندى به پهلوى رمانى بوده است بنام بلوهر و بوذاسف كه پس از نقل به پهلوى از آن زبان بسريانى ترجمه شد و از روى ترجمهء سريانى رمانى بيونانى « 3 » ترتيب يافت « 4 » و نيز كتاب كليله و دمنه بنابروايت مشهور از زبان سانسكريت بوسيلهء برزويهء طبيب به پهلوى درآمد .
مترجمان ايرانى
حوزههاى علمى ايرانى كه مقارن حملهء عرب در ايران وجود داشتند تقريبا در تمام عهدى كه مورد مطالعهء ما در اين بابست به كار خود ادامه ميدادند . در اين حوزهها دانشمندانى بتربيت شاگردان مشغول بودند و بهمت آنان رشتهء تعليم در مراكز مذكور گسيخته نميشد و از همين مراكزست كه مؤلفان و مترجمانى در دورهء اسلامى پديد آمده و بتأليف و نقل كتب از زبانهاى سريانى و پهلوى و هندى به عربى مبادرت جستهاند . دانشمندان نصرانى كه معمولا با لغت سريانى سروكار داشتند بسيارى از مؤلفات سريانى را به زبان عربى نقل و يا به آن زبان تأليف كردند و همچنين دانشمندان ديگرى بنقل و ترجمهء كتب علمى پهلوى به زبان عربى سرگرم بودند .
از جملهء مشهورترين مترجمان ايرانى در سه قرن اول هجرى ميتوان اين رجال را نام برد :
جورجيس بن بختيشوع گنديشاپورى كه رياست بيمارستان آن شهر را برعهده داشت و در عهد خلافت منصور عباسى ( 136 - 158 هجرى ) چندى در بغداد بسر برد .
وى دوستدار ترجمه و تأليف بود و بترجمهء برخى از كتب يونانى به عربى و همچنين تأليف كتبى در طب به زبان سريانى كه مهمتر از همه الكناش بود مبادرت كرد . پسر
هامش
( 1 ) - طبقات الاطبا ج 2 ص 32 - 33
( 2 ) -Madhigan i catrang( 3 ) -Barlaam et Yoaseph( 4 ) -A . Christensen : Iran sous les Sassanides , 2 eme ed . Copenhague . I 944 , p . 429 .