نسطورى در ايران همان روش كار دبستان ايرانيان رها را تعقيب كردند و چون بآثار ارسطو توجه داشتند در كليساهاى خود كه در ايران ترتيب دادند با قوّت بسيار بتحقيق در روش اين استاد يا شرّاح اسكندرانى او توجه كردند و بسيارى كتب بسريانى تأليف و پارهيى از كتب فلسفى و منطقى را هم به پهلوى ترجمه نمودند .
عدهيى از دوستان و همراهان برسوما مانند ابراهيم مطران ماد ، و بولص و يوحنا بيت سلوخى ( كركوكى ) « 1 » و معناى بيت اردشيرى نيز هريك در ناحيتى شروع بادارهء كليساها و ادامهء تعليمات در ديرها كردند و از اين طريق مراكز تعليمى مهمى در ايران پديد آمد .
از جملهء اين مراكز مهم يكى بيت اردشير يا ريواردشير ( ريشهر ) بود كه معنى بيت اردشيرى معروف به معنى ايرانى « 2 » در آن رياست داشت . وى در شيراز ولادت يافته و ترجمههايى از سريانى به پهلوى داشته و اشعارى نيز براى اجراء مراسم دينى در كليسا سروده بود و تأليفات او در بلاد دوردست حتى در هندوستان شهرت و رواجى داشت .
معنى در آغاز امر جانبدار برسوما بود ولى در اواخر عهد خود جانب آكاسيوس را گرفت « 3 » .
بسبب وجود اين مرد دانشمند كه مانند همهء نسطوريان توجه تام بفلسفهء ارسطو داشت تعليم علوم يونانى در حوزهء دينى ريواردشير رواج يافت و به همين سبب است كه در روايات مؤلفان اسلامى راجع باهميت علمى ريواردشير ( ريشهر ) مطالبى مىيابيم و از آن جمله است در روايت ياقوت در معجم البلدان كه ميگويد در آنجا عدهيى از دانشمندان گرد آمده بودند و با خطى بنام كستج مطالبى در طب و نجوم و علوم غريبه تدوين ميكردند .
در سلوكيه مقابل تيسفون كه بر اثر آشنايى ممتد با تمدن و آداب يونانى براى قبول علوم آن قوم استعداد وافر داشت ، بعد از تشكيل مدرسهء نصيبين دبستانى پديد آمد كه « مارابا » جاثليق دورهء انوشروان ، از دانشمندان بزرگ مسيحى در مشرق ، در آن بتدريس فلسفهء يونانى اشتغال داشت . وى در باب مسائل فلسفى و بحث در تثليث
هامش
( 1 ) -Jean de Beit SloRh( 2 ) -Maana de Perse( 3 ) - مخصوصا رجوع شود به :l'Ecole d Edesse P . 249 - 250