كه كتابى مشتمل بر بحث دربارهء منطق ارسطو بسريانى براى خسرو انوشروان نوشت و در آن نسبت باثبات وجود واجب و توحيد و ساير نظرهاى فلاسفه ببرترى روش حكما بر روش اهل اديان اشاره كرد « 1 » .
بعد از بسته شدن مدرسهء ايرانيان رها از اواخر قرن پنجم ميلادى اعضاء اين دبستان بكشور خود ( ايران ) بازگشتند و چندين مدرسه در بلاد ايران تشكيل دادند .
« برسوما » مطران نصيبين آنانرا بنيكى پذيرفت و دانشمند معروف « نرسى » توانست در آنجا مدرسهء بزرگى پديد آورد « 2 » و بسيارى از محصلان را در آن تربيت كند « 3 » .
يكى از علل بزرگ رونق مدرسهء نصيبين آن بود كه پادشاه ايران فيروز ( 459 - 483 ميلادى ) با استدلالات و راهنماييهاى برسوما دريافت كه نسطوريان با وضعى كه براى آنان پيش آمده دشمن روميان شدهاند و ميتوان از خطرشان در ايران ايمن بود . برسوما با عدهيى سپاهى كه از فيروز گرفته بود تمام عيسويان مخالف خود را در شهرهاى عيسوىنشين متصرفى ايران از ميان برد و 7700 تن را بقتل آورد و آكاسيوس را كه بمرتبهء جاثليقى سلوكيه و تيسفون رسيده بود مجبور بقبول مذهب نسطورى كرد و بدينترتيب مذهب مذكور نشر و قوّت بسيار در ايران يافت چنان كه نسطوريان در بسيارى از بلاد ايران بتبليغ آيين مسيحى بنابر مذهب خود پرداختند و كليساهايى در بلاد مختلف برپا كردند و كار نشر عيسويت را بجايى كشاندند كه در اواخر عهد ساسانى حتى در بلاد مشرق ايران مانند هرات و مرو و سمرقند كليساهايى وجود داشت .
نسطوريان بجاى ادبيات يونانى بيشتر بادبيات سريانى توجه داشته و كتب خود را به اين لهجه تأليف ميكردهاند و بايد دانست كه تحكيم بنيان ادب سريانى بيشتر مرهون زحمات پيشروان « مدرسهء ايرانيان » و نسطوريان ايرانى است . معلمين كليساهاى
هامش
( 1 ) - رجوع شود بايران در زمان ساسانيان از آرتور كريستن سن چاپ دوم ص 427 و مقدمهنامهء ارسطو دربارهء هنر شعر بقلم آقاى سهيل افنان ص 35 .
( 2 ) - نرسى در سال 457 يعنى پيش از بسته شدن دبستان ايرانيان رها ( در سال 489 ) به نصيبين رفت و مدرسهء خود را ايجاد كرد .
( 3 ) -L Ecole d'Edesse Paris I 930 p . 2 I 0