عِمَاد : آنچه كه به او اعتماد مىشود . گفت : (
إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ
- 7 / فجر ) يعنى چيزى كه مورد اعتمادشان بود و به آن ، اميد بسته بودند . عَمَّدْتُ الشّيءَ : وقتى است كه چيزى را استوار و سر پا دارى .
عَمَّدْتُ الحائطَ : مثل همان است يعنى ديوار را محكم و بر پا داشتم .
عَمُود : چوبى است كه خيمه و چادر بر آن تكيه دارد ، جمعش - عُمُد عَمَد - است . در آيه گفت : (
فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ
- 9 / همزه ) « 1 » كه به صورت ( في عُمُدٍ ) نيز خوانده شده .
و آيه : (
بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها
- 2 / رعد ) ( براى توجّه به نكات علمى اين آيه به ذيل واژه - رفع - مراجعه شود . ) و همچنين - عَمُود - چيزى است از آهن يا چوب كه انسان در دست مىگيرد در حالى كه بر آن تكيه مىدهد .
عَمُودُ الصّبحِ : آغاز روشنايى صبح كه شعاعش به عمود تشبيه شده است عَمْد و تَعَمُّد : در سخن معمولى نقطه مقابل - سهو است عَمْد ، همان مقصود با نيّت است ، در آيات :
(
وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً
- 93 / نساء )
هامش
( 1 ) مربوط به سوره همزّة است كه مىگويد : هلاكت باد بر هر كسى كه به پاكان و مؤمنين طعنه مىزند همانكس كه زر پرست است و مالى فراهم كرده و از افزونى و زيادتى آن را شمارش مىكند تصوّر مىكند و مىپندارد كه مالش او را جاودانه خواهد كرد هرگز چنين نيست بلكه او را در عذابى درهم كوبنده ، مىافكنند تو چه مىدانى كه آن عذاب چيست آتش افروخته خداست آتشى كه بر دلها زبانه مىكشد و آنها را مىسوزاند و بر آنها پيوسته است در ستونهايى كشيده شده .
اين سوره از سرنوشت شوم مال اندوزان و زرپرستانى كه در دنيا تمام همّت و كارشان جمع مال است و از هر راه كه باشد مال بدست مىآورند ، از خوردن حرام و شبههناك هم پرهيزى ندارند و پيوسته در چنگال آز و جمع مال گرفتار و با استكبار و غرور به دشمنى با مؤمنين بر مىخيزند و هر كدام چون فرعونى به تصوّر و داعيهء جاودانگى در لجنزار غرق مىشوند و يا همچون قارون قرن فساد و هلاكت ، زيرا ثروت اندوزى راه دين را و دنيا پرستى ، يارى مؤمنين را بر ايشان سدّ كرده چنان كه گفت :
(إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى- 7 / علق ) اينان چون ديگران را به چشم حقارت مىنگرند در آتش عذاب آنچنان كوبيده مىشوند و به مكافات دلهايى كه در دنيا از محروميّت سوخته و آنها با انباشتن حقوق محرومين عيّاشى و هرزگى مىكنند آتش عذاب جاودانه از دلهاشان زبانه مىكشد ، به گفتهء مولوى :آتشى اينجا كه بر دلها زدى * مايهء نار جهنّم آمدى .