عتو
: العُتُوّ : سستى در طاعت ، فعلش : عَتَا ، يَعْتُو ، عُتُوّاً و عِتِيّاً است ، در آيات : (
وَ عَتَوْا
عُتُوًّا كَبِيراً - 21 / فرقان ) (
فَعَتَوْا
عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ - 44 / ذاريات ) (
عَتَتْ
عَنْ أَمْرِ رَبِّها - 8 / طلاق ) (
بَلْ لَجُّوا فِي » عُتُوٍّ وَ نُفُورٍ
- 21 / ملك ) « 1 » (
مِنَ الْكِبَرِ عِتِيًّا
- 8 / مريم ) يعنى حالتى كه راهى براى اصلاح و مداواى آن نيست . گفته شده - عتاء - يعنى رياضت و تمرين و حالتى در سختى كه شاعر به آن اشاره كرده است و مىگويد :
و من العِتَاء رياضة الهرم
يعنى : ( و از رنج و زحمت و رياضت ، پيرى و فرسودگى است ) .
و سخن خداى تعالى كه مىگويد : (
أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمنِ عِتِيًّا
- 69 / مريم ) گفته شده عِتِيّ - در اينجا مصدر است يعنى هر كدام كه از سخت بودن و سركشى بر خداى رحمان گستاختر بودهاند ) و نيز گفته شده - عِتِيّ - جمع - عَاتٍ - است يعنى در گذرنده از حقّ و نيز به معنى - عَاتِي : بى رحم و لجوج .
عثر
: عَثَرَ الرّجلُ يَعْثُرُ عِثَاراً و عُثُوراً : وقتى است كه كسى سقوط كند و بيفتد و معنى آن ، كسى را كه ناخواسته بر كارى اطّلاع مىيابد شامل مىشود ، خداى تعالى گويد :
(
فَإِنْ عُثِرَ
عَلى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً - 107 / مائده ) اگر اطّلاع حاصل شد و معلوم شد كه آنها استحقاق گناهى دارند ) عَثَرْتُ على كذا : بر آن
هامش
صاحب فرزندان زياد مىداند .
( 1 ) مستكبران و مغروران با گستاخى و طغيان و نفور پافشارى مىكنند .