مصنوع . اصل - سَدّ - مصدر است .
سَدّ - به موانع تشبيه شده است مثل : (
وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا
- 9 / يس ) كه سدّا با ضمه حرف ( س ) هم خوانده شده .
السُّدَّة - مثل - ظُلّة - سايبانى است كه بر درگاه خانه براى حفاظت از باران ساخته مىشود ( قرنيز و سر درب طاقى يا مسطح خانهها ) و - سدّة - به خود درب تعبير شده است ، چنان كه فقيرى كه برايش درب باز نمىشود مىگويند - سده السّلطان .
سَدَاد و سَدَد - استقامت و پايدارى است .
سِدَاد - چيزى است كه سوراخ و يا مرز يك كشور را با آن مىبندند .
و نيز - سِدَاد - به طور استعاره چيزى است كه مانع فقر باشد ، و نيازمندى را رفع كند .
سدر
: السِّدْر ( درخت كنار ) درختى است كه كمتر نياز خوراك را برمىآورد ( بر و برگ و ساقه و ريشهاش خوراكى نيست ) .
خداى تعالى گويد : (
وَ أَثْلٍ وَ شَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ
قَلِيلٍ - 16 / سباء ) يعنى : ( و از درخت شورگز و اندكى درخت سدر يا كنار ) چوب و شاخهء سدر بى خار است و خميده مىشود و از آن سايبان درست مىشود از اين روى - سدر - مثلى است براى سايبان بهشت ، و نعمتهايش ، خداى تعالى مىگويد : (
فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ
- 28 / واقعه ) .
و به خاطر زيادى سايهاش ، مىفرمايد : (
إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ
ما يَغْشى - 16 / نجم ) . اشاره به مكانى است كه پيامبر ( ص ) در آنجا به افاضات و بخشايش الهى و نعمتهاى جسمانى مخصوص بوده و نيز گفتهاند - سدر - درختى است كه در زير آن با پيامبر ( ص ) بيعت شد و سپس خداى تعالى آرامش خاطر و سكينه بر مؤمنين نازل كرد .
سَدَر : يعنى حيرانى چشم و ديدهء آدمى .