سَابَاط : راه عبور و راه گذر ميان دو خانه كه مسقف است ( دالان ) .
أَخَذَتْ فلاناً سَبَاطِ : تبى طولانى گرفت .
السُّبَاطَة خيرٌ من قُمَامة : ( خاكدانى از خاكروبه بهتر است ) .
سَبَطَتِ النّاقةُ وَلَدَها : شتر مادينه نوزادش را انداخت .
سبع
: اصل - سبع - عدد است يعنى ( هفت ) در آيات (
سَبْعَ
سَماواتٍ - 29 / بقره ) و (
سَبْعاً شِداداً
- 12 / نباء ) يعنى آسمانهاى هفتگانه .
و آيات : (
سَبْعَ سُنْبُلاتٍ
- 43 / يوسف ) و (
سَبْعَ لَيالٍ
- 7 / حاقّه ) و (
سَبْعَةٌ
وَ ثامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ - 22 / كهف ) و (
سَبْعُونَ
ذِراعاً - 32 / حاقّه ) و (
سَبْعِينَ مَرَّةً
- 80 / توبه ) .
و در آيه (
سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي
- 87 / حجر ) گفته شده سورهء حمد است زيرا هفت آيه است .
و السَّبْع الطِّوَال : از سورهء بقره تا اعراف ( با سوره حمد و اعراف جمعا هفت سوره است ) .
سورههاى قرآن - مثانى - ناميده شده براى اينكه قصص يا ( بازگو كردن تاريخ امّتهاى گذشته ) در آنها تكرار شده ، از اين واژه سَبْع ، سَبِيع ، سِبْع است يعنى : به نوبت آب دادن شتران هفت روز يك بار .
هفته را هم - أُسْبُوع - گويند ، جمعش أَسَابِيع .
هامش
عليه و آله و سلم أى هما طائفتان منه ، قطعتان منه ، يعنى : مىگويد - منذرى از ابن عبّاس به من خبر داد كه حسن و حسين دو سبط نبى ( ص ) هستند يعنى دو طايفهاى از پيامبر ( ص ) و يا دو پارهاى از وجود او ( تهذيب 12 / 342 ) .
جار اللّه زمخشرى مىگويد : الحسن و الحسين سبطا رسول اللّه صلّى اللّه تعالى عليه و سلّم . ( اساس البلاغه - 200 ) .
اشارهاى كه ازهرى به معنى - سبطا - يعنى دو طايفه و امّت مىكند نظرش به كثرتى است كه خداوند از نسل حضرت فاطمه عليها السّلام در سوره كوثر وعده داده است ك : (إِنَّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ . . .إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ) .