و در مورد با سرعت و شتاب رفتن در كار ، آيه : (
إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلًا
- 7 / مزّمل ) .
تسبيح منزّه دانستن و تنزيه خداى تعالى است و اصلش عبور و گذشتن با شتاب در پرستش و عبادت خداوند است ، تسبيح براى كار خير نيز هست همانطور كه براى دور كردن شر و بدى ، چنان كه گفته مىشود :
أَبْعَدَه اللَّهُ : خدا دورش گرداند .
واژه تسبيح : به طور كلّى در عبادات چه زبانى ، چه عملى و چه در نيّت ، به كار مىرود . در آيه : (
فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ
- 43 / صافّات ) كه گفتهاند او از نمازگزاران بود ولى شايستهتر است كه به هر سه قسمت ( گفتن ، عمل و نيّت ) از عبادات حمل شود .
در آيات : (
وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ
بِحَمْدِكَ - 30 / بقره ) و (
سَبِّحْ بِالْعَشِيِّ
- 41 / آل عمران ) و (
فَسَبِّحْهُ
وَ أَدْبارَ السُّجُودِ - 40 / ق ) .
و در آيه : (
لَوْ لا تُسَبِّحُونَ
- 28 / قلم ) يعنى : چرا عبادتش نمىكنيد و سپاسش نمىگزاريد كه آن را بر استثناء حمل كردهاند و استثناء اين است كه مىگويند : ان شاء اللّه .
و بر اين معنى آيه : (
إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ وَ لا يَسْتَثْنُونَ
- 17 / قلم ) دلالت دارد .
و آيه : (
تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ
- 44 / اسراء ) مثل آيه : (
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً
- 15 / رعد ) .
و (
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
- 49 / نحل ) كه اقتضاء دارد تسبيحى بر اساس حقيقت و سجودى بر ايشان بر وجهى باشد كه ما آن را در نمىيابيم و تفقّه نمىكنيم و بر آن آگاهى نداريم به دلالت (
وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ
- 44 / اسراء ) و دلالت (
وَ مَنْ فِيهِنَّ
- 44 / اسراء ) بعد از ذكر آسمانها و زمين ( كه موصل - من - به گفتهء راغب براى