تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 86

مساهمون:

ص٨٦
جاى ديگر مىفرمايد :
اين جهان كوهست و فعل ما ندا * سوى ما آيد نداها را صدا
حمد الله مستوفى در تاريخ گزيده سخنان زير را منسوب به خسرو نوشيروان مىداند : « عدل باروئيست كه به آب غرق نشود و به آتش سوخته نگردد و به منجنيق خراب نشود . عدل گنجيست چندانكه ازو بيشتر خرج كنى بيشتر باشد و سعادت افزايد و چندانكه كمتر خرج كنى ، كمتر گردد و دولت بربايد . . . مروت آنست كه در پنهانى كارى كنند كه در آشكار شدنش از آن خجالت نبايد برد . هركه استعداد نفس خود باطل كند ، بزرگى نسب او را فايده ندهد ، . . . در جنگ دشمن از كمى لشكر نبايد انديشيد كه هيزم بسيار را آتش اندك تواند سوخت . هركه اتباع خود را نيكو رعايت كند امارت را شايد و هركه املاك خود را آبادان دارد وزارت را پسنديده آيد . . . . كار به كاردان سپاريد خويشتن‌شناسان را از ما درود دهيد ، هزينه به اندازه خزينه كنيد تا از نياز بپوهيد . طعام تنها مخوريد . خير خود را از مردم دريغ نداريد . به خوارمايه چيز كس را ميازاريد . به جوانى غره مشويد . با دبير و شاعر كينه مگيريد . از بخيلان دور باشيد . جز مردى پيشه مكنيد . كار ناكرده كرده مشماريد . طاعت كرده ناكرده انگاريد . كار امروز به فردا ميفكنيد . بر پدر و مادر مخنديد . زندگانى را گرچه دراز بود يك روز بشماريد . خداوندان ادب را خدمت كنيد . با دانايان دوستى كنيد از نادانان دورى ورزيد . بهترين دوست دانايان را دانيد و بدترين مردم طعنه‌زنان دانيد . نيكوترين پيرايه خاموشى دانيد تا گفتنى نگوئيد . ناجستنى مجوئيد . بهيچگونه با بد همداستان نشويد . در كارها مشورت كنيد . سخن جهان‌ديدگان خوار مداريد . در زمين كسان درخت منشانيد . از مردم كينه‌ور بترسيد . مست و ديوانه را پند مدهيد . به جايگاه بدنام مرويد . قدر عافيت بدانيد . از خداوندان محنت عبرت گيريد . زن پير بيگانه را در خانه خود راه مدهيد . از مكر زنان ايمن مباشيد . بر مرگ دختران غم مخوريد . دشمن اگرچه خرد بود خوار مداريد . از دوست نادان دورى كنيد . از دشمن دانا بترسيد . بىادب ، خدمت سلطان مكنيد . بجاى ناكسان رنج مبريد . همت خود را قدر بشناسيد . . . با مردم تنگ‌ديده صحبت مكنيد . با مردم دوروى صحبت مداريد . راز خود پيش سخن‌چين مگوئيد . راز مردم چون راز خود نگاه داريد . زن و فرزند را در تنگى مداريد . نان خود بر سر سفره ديگران مخوريد . از زنان چشم وفا مداريد . به همسايگى پادشاه خانه مگيريد . خدمت ناحق‌شناسان مكنيد . ميان زن و شوهر كينه منهيد . به همه كار نيكومحضرى كنيد . . . به عيب جستن مردم مشغول مشويد . با نادان گستاخ