بودند ، با لباسهاى رسمى ايستاده بودند . مظفر الدين شاه با وجود كسالت مزاج حاضر شدند و بر صندلى جلوس كردند . سينىهاى عيدى را به حضور آوردند ، تمام اين 1200 نفر دستهبهدسته جلو آمدند ، هريك از دست مبارك كيسهء عيدى گرفتند ، كيسههاى شاهزادگان هم پول زر داشت و هم پول سفيد ولى كيسه ساير طبقات منحصر به پول سفيد بود كه هر كيسهاى موازى سه تومان شاهى سفيد داشت . اول شب عيد نوروز به رسم مقرّر در خيابان باب همايون چراغان و آتشبازى مفصلى انجام مىشد .
در سلام عام روز يكشنبه سفراى كبار و وزراى مختار به اتّفاق مشير الدوله وزير خارجه و ظهير الدوله وزير تشريفات و اشيك آقاسىباشى شرفياب حضور شدند . سفير كبير دولت عثمانى كه اقدم سفرا بود ، از جانب نمايندگان خارجى ( كرديپلماتيك ) تهنيت عيد سعيد را به عرض رسانيد ، شاه جواب مرحمتآميزى تقرير فرمودند و نمايندگان معاودت نمودند . پس از آن ، سلام عام در پيشگاه تالار ( حوض بلور ) منعقد شد . شاهزادگان ، وزرا ، مستوفيان ، اهل قلم ، اهل نظام اعضاى وزارتخانهها با البسهء رسمى حضور داشتند . شاهزاده جهانسوز ميرزا شرف مخاطبت شاه را داشتند . پس از اجراى مراسم و شليك توپ ، دفيلهء نظاميان و رژه آغاز شد ، در روز سهشنبه در ميدان ارك عموم اهالى دار الخلافه به زيارت شاه نايل آمدند و مبلغى خطير شاهى سفيد و اشرفى به پهلوانان و بازيگران كه در پايين كشتى مىگرفتند و ميل بازى مىكردند اعطا شد ، و سپس شاه به سراى خود برگشت . « 1 » »
در دهم ذى حجّه سال 1314 مراسم عيد مذهبى اضحى در خيابان باب همايون برقرار و بساط سور و سرور و آتشبازى و چراغان برپا كردند . پس از سلام عام شتر قربانى دولتى را به رسم معمول با تشريفات انجام دادند ، به اين ترتيب كه هر صنف از كسبه بايد يك عضو از اعضاى شتر را ببرد . . . اين شتر علاوه بر گوسفندانى است كه در سراى سلطنت قربانى شده و جداگانه براى هريك از علماى تهران چند رأس فرستاده مىشود . « 2 » »
در شب عيد غدير خم همان سال از طرف دولت در خيابانهاى مهم اسباب جشن و سرور و چراغانى مفصّل و آتشبازى برپا گرديد . در روز عيد بعد از ظهر در سراى سلطنتى سلام عام برقرار مىشد و پس از تبريك يكى از درباريان شاه نيز مطالبى مىگفت . « 3 » »
در مراسم عيد غدير خم سال 1315 شاه پس از تهنيت به عموم باريافتگان اين آيه را قرائت كرد :
« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً .
« 4 »
»
( سورهء مائده : 3 )
در مراسم جشن ختان شاهزادگان نيز مراسمى عملى مىشد ، چنان كه در زمان
هامش
( 1 ) . همان كتاب ، ص 61 به بعد .
( 2 و 3 ) . همان كتاب ، ص 71 و 73 .
( 4 ) . همان كتاب ، ص 179 .