جشن گل سرخ
« هنگام بهار در ايام گل سرخ در اماكن عمومى و قهوهخانهها » هنگام شب جوانانى كه صلاحيت اخلاقى آنان مورد ترديد است و حرفهء آنها رقص در اماكن عمومى و قهوهخانهها و سرگرم كردن مردم با بازى و مسخرگى است ، درحالىكه عدهاى آنان را همراهى مىكنند و طبقهائى پر از گل بر سر و شمعهاى فراوان و چراغ و مشعل به دست دارند با خنده و تفريح به سر و روى مردم گل مىپاشند و درخواست پول مىكنند و در بعضى جاهاى ديگر اغلب در خارج شهر عدهاى زن و مرد هنگام روز جمع مىشوند و ضمن برگزارى مراسم مشابهى بر سر و روى يكديگر گل مىافشانند و شادى مىكنند . رويهمرفته اين برنامهها را مىتوان به كارناوال تشبيه كرد منتهى آن گرمى و حرارت را ندارد . . . « 1 » »
جشن آبريزان
سلاطين صفوى به مراسم جشن آبريزان يا آبپوشان كه از جشنهاى باستانى ايرانيان است نيز علاقهء فراوان داشتند و در روز سيزدهم تيرماه هر سال جشن آبريزان به عنوان شگون و ميمنت عملى و اجرا مىكردند نويسندهء عالمآراء در ضمن حوادث سال 1020 مىنويسد :
« . . . در اول تحويل سرطان ، كه به عرف اهل عجم ، شگون كسرى و جم ، روز آبپاشان است ، به اتفاق در چهارباغ صفاهان ، تماشاى آبپاشان فرمودند و در آن روز زياده از صد هزار نفس از طبقات خلايق وضيع و شريف در خيابان چهارباغ جمع آمده به يكديگر آب مىپاشيدند ، از كثرت خلايق و بسيارى آبپاشى زايندهرود خشكى پذيرفت . . . »
از اواخر حكومت شاه سلطان حسين تا روى كار آمدن فتحعليشاه ( جز دوران كوتاه زمامدارى كريمخان زند ) تفريحات و جشنهاى عمومى به سبب بحرانهاى سياسى و جنگهاى مستمر فئودالى رونق و شكوهى نداشت ، از دورهء فتحعليشاه به بعد اعياد و جشنهاى همگانى مورد توجه قرار گرفت .
سلام نوروز در عهد قاجاريه
هدايت مىنويسد : « سلام نوروز در زمان ناصر الدين شاه ابهّتى داشت و روزهاى عيد براى مردم تفريحى بود . سلامهاى رسمى در تخت مرمر منعقد مىشد صاحبمنصبها و اجزاى استيفا جلو تالار صف مىكشيدند ، افواج اطراف حوض ، تماشاچى از داخله و خارجه راه مىيافتند . يكى از معمّرين محترم مخاطب سلام بود ، شاه كلمهاى مىگفت و مخاطب ، جواب
هامش
( 1 ) . پيترو دلاواله : سفرنامه ، ص 86 به بعد .