ترك آن بهراسد . . . ابو العلا نسبت به گروهى كه به نيكوكارى تظاهر مىكنند و بر سر منابر مردم را به انجام كار نيك دعوت مىكنند و خود قدم خيرى برنمىدارند اظهار نفرت مىكند . . .
هرگاه كار نيك به تو پيشنهاد شد انجام بده و من مىگويم اگر نيكى ترا فراخواند آرى بگو - من شما را به ترك ستمگرى نصيحت مىكنم اگر سفارش من پذيرفته شود ، ديگر كسى اسير نمىشود . - انسان خوب ، كار نيك را فقط به خاطر نيكى انجام مىدهد نه براى مزد و پاداش .
نيكى را از پاداش منزه بدار ، زيرا اگر براى آن پاداشى آرزو كنى تجارت كردهاى آنچه بر خود مىپسندى براى مردم انجام بده و آنچه از شنيدنش خشنود مىشوى به ديگران بگو - در اينجا مىبينيم كه ابو العلا قانون طلائى كنفوسيوس فيلسوف چينى را پذيرفته است ، كنفوسيوس مىگويد :
« با ديگران چنان كن كه خواهى با تو آن كنند . »
ابو العلا كه دشمن سرسخت عوامفريبى ، رياكارى و دروغگوئى است با صراحت تمام مىگويد :
« پارساى واقعى آن نيست كه اگر خانه خدا را زيارت كرده باشد نيكوكارش بنامى . »
سيد و نيكوكار كسى است كه به آزار كسى راضى نمىشود و اسرار مردم را فاش نمىكند . يا نسبت به سيهروزان و محتاجان و يتيمانى كه در اثر جنگ بىپدر شدهاند بخشنده است .
در روز صدايش به دشنام بلند نمىشود و در شب به همسايگانش آزار نمىرساند .
. . . تسبيح بگو و نماز بخوان و كعبه را بجاى هفت بار هفتاد بار طواف كن با تمام اينها تو عابد نيستى .
پيشوايان مذهبى عالم تشيّع نيز مكرر به مسائل اخلاقى و لزوم خويشتندارى و كف نفس توجه كردهاند .
در نهج البلاغه حضرت امير ( ع ) ضمن تعاليم گوناگون به اخلاقيات نيز عنايت شايان شده است .
ويل لامّتى من علماء السوء
واى بر امتم از دانشمندان بدنهاد « حديث نبوى »
آفة العلماء حبّ الرّياسه
آفت دانشمندان جاهطلبى است از على ( ع )
كن للظّالم خصما و للمظلوم عونا
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 40
مساهمون: مرتضى راوندى
ص٤٠