مادر داماد به حملهء قلبى مبتلا شد و عاقبت جان به سلامت نبرد داماد جوان سر و پا برهنه از حجلهء عروس بيرون دويد از پله به پايين پرت شد و پايش شكست بسيارى از مهمانها مجروح شدند . پس از انجام وظيفه حضرات چون قشون فاتحى وارد مدرسه شدند و اسراى خود را در يكى از اتاقها زندانى كردند سحرگاهان مژدهء اين فتح را به مجتهد رساندند . عدهاى از طلاب و علما و جمع انبوهى از مردم گرد آمدند در اين موقع محبوسين سيهروزگار را ، كتبسته وارد كردند آخوند خطابهاى در امر به معروف ايراد كرده ، سپس مجرمين را يكى بعد از ديگرى تازيانه زدند و حكم را بدين ترتيب اجرا كردند . . . « 1 » »
عروسى ناصر الدين شاه
در ناسخ التواريخ در وصف عروسى وليعهد چنين مىخوانيم : « . . . لاجرم ميرزا نبى خان امير ديوان دامن برزد و آستين برچيد ، بر يكسوى باغ نگارستان ، به دست نجاران صنعتگر . . . ايوانهاى شاهانه و رواقهاى بلند آسمانه بنيان كرد و تمامت اين ابنيه را به ديباى زربفت و زر تار و بافتهاى كشمير و قندهار ، محفوف و ملحوف داشت و سراپردههاى خسروانى ، چند لشكرگاهى افراخته كرد و از ادوات عيش و طرب و آلات لهو و لعب و قبايل سرودگويان و طوايف پاىكوبان انجمنى بزرگ ساخت . . . به ساعتى كه ستارهشناسان اختيار كردند ، به فرمان شاهنشاه غازى ( محمد شاه ) . . دختر شاهزاده احمد على ميرزا را از براى وليعهد دولت ايران عقد بستند . . . يك هفته بزم مهمانى و انفاق درهم و دينار و افضال جواهر شاهوار . . . شب جمعه پنجم رجب . . . به سراى عروسى رفته به امواج زرين و محمل گوهرآگينش به حضرت وليعهد گردون مهد آوردند . « 2 » »
عروسى امير كبير با خواهر ناصر الدين شاه
« زن دوم امير » ملكزاده خانم . « مقلب به عزت الدوله يگانه خواهر تنى ناصر الدين شاه بود ، به گفتهء دكتر پلاك ميرزا تقيخان در زمان صدارت از زن اول خود جدا شد ، عقد ازدواج با عزت الدوله روز جمعه 22 ربيع الاول 1265 انجام گرفت ، ترتيب جشن عقد و عروسى را ميرزا نبى خان امير تومان ( پدر ميرزا حسينخان سپهسالار ) به عهده داشت ، عزت الدوله ظاهرا 15 ساله بود ، چنان كه قبالهء عقد زناشوئى مىنمايد مهر عزت الدوله هشتهزار تومان نقد اشرفى ناصر الدين شاهى هجده نخودى و يك جلد قرآن بود ، چهارشنبه چهارم ربيع الثانى به سراى امير
هامش
( 1 ) . مهدى ملكزاده : انقلاب مشروطيت ايران ، ج اول ، ص 69 به بعد ( نقل به اختصار ) .
( 2 ) . ناسخ التواريخ ج 2 ص 164 .