و نوا و شنيدن خوانندگى و غنا و بيرون رفتن از خانه و آمد و شد با بيگانه و رفتن به حمامها و مساجد و عروسيها . . . منع كن . . . چرخ رشتن را تعليم او كن و او را بيكار مگذار كه شيطان او را به فكرهاى باطل مىاندازد ، و ميل به سير و تفرّج و خودآرائى و خودنمائى مىكند . . . هرچه گويد او را اطاعت نكن ، و از براى سير به حمامها و عروسيها و عيدها و عزاها او را اذن مده كه هركه اطاعت زن خود بكند در اين موارد خدا او را سرنگون در جهنم سازد ، سعدى عليه الرحمه فرمايد :
چو زن راه بازار گيرد ، بزن * و گرنه تو در خانه بنشين چو زن
ز بيگانگان چشم زن دور باد * چو بيرون شد از خانه در گور باد
. . . بدانكه از جمله حقوق واجبهء زن بر مرد آنست كه هر چهار شب يكشب پيش او بخوابد ، و هر چهار ماه يك مرتبه با او جماع كند ، اگر حاضر باشد و عذرى نداشته باشد و باقى حقوق و احكام آنها در كتب مطوّله مذكور است . « 1 » »
مراسم ازدواج گبرها
كاررى در سفرنامهء خود از مراسم ازدواج گبرها در اواخر عهد صفويه سخن مىگويد : « . . . پسر و دختر هر دو ، همراه شهود خود پيش موبد مىروند و هر كدام جداگانه ، آمادگى خود را براى وصلت اعلام مىدارند ، موبد با استحضار از موافقت طرفين پيشانى آنها را با آب مخصوص مىشويد و در اثناى اين كار اورادى مىخواند ، وصلت صورت مىپذيرد و از آن به بعد طرفين نمىتوانند بدون دليل شرعى از همديگر جدا شوند . گبرها نوزاد را نيز با آب مخصوص كه مقدار زيادى گل در آن جوشانده باشند شستشو مىدهند در اين مراسم موبد براى خواندن دعا حاضر مىشود . . . « 2 » »
قبالهء نكاح نواب رضا قلى ميرزا
در كتاب مخزن الانشاء پس از ذكر سواد چند سند تاريخى مربوط به عهد نادر شاه ، در 8 صفحه سواد قبالهء نكاح رضا قلى ميرزا را نقل مىكند كه سراپا عبارتپردازى است براى اطلاع خوانندگان از نحوهء تنظيم اين قبيل اسناد سطرى چند از آن را نقل مىكنيم : « گلگونه حمدى كه عذار عذراى ورق را به زيباترين وجهى گلگون نمايد و نماز و شكرى كه رخسار عروس دلاراى صفحه را به نيكوترين صورتى آرايد سزاوار جمال جميل حضرت ذو الجلالى است كه هفت آسمان در حريم حرم صنعتش شاهدى است بر هفت كرده ( كنايه از آرايش كامل
هامش
( 1 ) . همان كتاب ، ص 63 به بعد .
( 2 ) . سفرنامه كاررى ص 86 .