آفريدهاند ، داروى ضعف ايشان خاموش بودن است و داروى عورت ايشان خانه برايشان زندان كردنست . « 1 » » [ * ]
حقوق زنان
در جاى ديگر غزالى مىنويسد : « زنان اسيرانند در دست شما . با ايشان زندگانى نيكو كنيد . » مزاح و شوخى و بازى كردن با زنان نيز توصيه شده است . غزالى مىنويسد حضرت رسول با عايشه به قصد تفريح مىدويدند گاه اين بر آن و گاه آن بر اين پيشى مىگرفت . مزاح و بازى با زنان نبايد بدان حد رسد كه هيبت مرد برود بلكه بر مرد است كه اگر كارى خلاف مروت و شريعت از زن خود بيند وى را سياست و تنبيه كند كه
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ ،
بايد كه مرد بر زن مستولى باشد . رسول گفت عليه السلام « تعس عبد الزّوجه » ( نگونسار است كسى كه بندهء زن باشد ) . چه زن بايد كه بنده مرد بود ، و گفتهاند كه با زنان مشاورت بايد كرد و بر خلاف نظراتشان عمل بايد نمود . [ * ] حقيقت نفس زن همچون نفس تست اگر اندكى فرابگذارى از دست بشود و از حد درگذرد و تدارك دشوار بود . »
براى جلوگيرى از مفاسد احتمالى ، توصيه مىكند كه حتى الامكان از بيرون رفتن زنان جلوگيرى كنند و نگذارند كه آنان از پشتبام يا از روزن در ، به نظارهء مردان مشغول شوند چه بزعم غزالى « اصل غيرت آنست كه راه چشم ايشان از نامحرم بسته دارد . » با اينحال غزالى و پيشوايان اسلام معتقدند كه در غيرت و تعصب و تجسس باطن كارها نبايد مبالغه و افراط كرد و از سوء ظن بايد پرهيز نمود كه گفتهاند « مثل زن همچون استخوان پهلوست . اگر خواهى كه راست كنى بشكند . »
بطور كلى اسلام از ملاقات زن با مرد نامحرم سخت بيمناك است . [ * ] تا جائى كه غزالى مىنويسد : « نابينائى در خانه رسول عليه السلام آمد . عايشه و زنى ديگر نشسته بودند برنخاستند و گفتند نابيناست . رسول گفت : اگر وى نابيناست شما نيز نابيناييد ؟ »
رفتار مرد با زن نافرمان
غزالى در كيمياى سعادت مىنويسد چون زنى نافرمانى كند بايد نخست مرد وى را به رفق و مدارا به حسن سلوك دعوت كند . اگر مؤثر نشد « در جامهء خواب ، پشت سوى وى كند ، اگر اطاعت نكرد سه شب جامهء خواب جدا كند . اگر سود نداشت وى را بزند [ * ] ولى بر روى نزند و سخت نزند كه جايى بشكند و اگر در نماز يا كار دين تقصير كرده رواست كه مدت يك ماه
هامش
( 1 ) . كيمياى سعادت ، پيشين ، ص 244 به بعد .