خصوصيات عقد نكاح و زناشوئى در ممالك اسلامى
دعوت به نامزدى ، جريان عروسى و تشريفات شب زفاف در هريك از مناطق به صورتى خاص انجام مىگرفت . پس از آنكه يك جوان يا ابوين او دخترى را براى همسرى فرزند خود برمىگزيدند معمولا پدر براى جلب موافقت ، نزد خانوادهء عروس مىرفت و در جريان اين مذاكرات ، پس از توافق دو خانواده ، خواستگار ، ميزان مهريّه را معيّن مىكرد . ميزان كابين برحسب زمان ، و موقعيت اجتماعى عروس و داماد از چند سكه تا صدها هزار سكه طلا تعيين مىشد .
در قرن دهم ميلادى بغداديها ، خليفه المتقى ( 940 - 944 م . ) را كه براى يك شاهزاده خانم مهريهء ناچيزى تعيين كرده بود ، ضمن تصنيفى به باد انتقاد و استهزاء گرفتند .
گاه خانوادهها ، قبل از عروسى ، با رمل و اصطرلاب از طالع دختر و پسرى كه قصد ازدواج دارند ، اطلاعاتى به دست مىآورند . هرگاه علائم و آثار ، از سعادت آن دو خبر مىداد مراسم ازدواج عملى مىشد . بستگان دختر قبل از عروسى بيشتر از روش اخلاقى مادرشوهر جويا مىشدند . زيرا سعادت آيندهء عروس تا حد زيادى به طرز رفتار او بستگى داشت .
پس از آنكه بستگان دو طرف با كسب اطلاعات لازم از هر جهت مطمئن و آماده مىشدند ، روز نامزدى با مراجعه به تقويم تعيين مىشد .
اصفهانيها از روش عهد ساسانيان پيروى مىكردند ، يعنى ، هرگاه جوانى مىخواست با دخترى ازدواج كند ، دسته گلى نزد بستگان دختر مىفرستاد . در صورتى كه دختر و بستگان او با چنين ازدواجى موافق بودند ، متقابلا دسته گل سرخى براى خانوادهء پسر جوان مىفرستادند .
خانوادهء نوجوان ، چند روز بعد ، شيرينى و حلقهء انگشترى طلا يا نقره براى عروس مىفرستادند و از طرف خانوادهء دختر مقدارى شيرينى براى داماد آينده فرستاده مىشد و به اين ترتيب مراسم نامزدى برگزار مىشد ، پس از يك سال و دو ماه پدر دختر 7 تن از دوستان با حسن نيت خانواده را نزد جوان مىفرستاد تا از او بپرسند آيا حاضر است براى هميشه با اين دخترى كه انتخاب كرده است زندگى كند . پس از آنكه وى به هريك از سؤالكنندگان جواب مثبت مىداد ( يعنى 7 بار بلى مىگفت ) ، هفت وكيل و نمايندهء مذكور همين سؤال را از دختر جوان مىكردند .
در ايران شرقى يعنى در حدود خراسان ، وقتى كه فرزندى به سن ازدواج مىرسيد و پدرش دخترى را در آن حوالى ، براى عروسى با فرزند خود مناسب مىديد ، براى فتح باب مذاكرات با سه تن از بستگان ، به پدر دختر رجوع مىكرد ، در اين جلسهء معارفه ، فقط بستگان