برمىگزيدند ، اگر پسر بود ، اسمى نظير محمد ، على و ابو بكر به آنها مىنهادند و اگر دختر بود آنها را فاطمه ، زينب ، ليلا و مانند اينها مىناميدند ، علاوه بر اين ، طبق سنن قرون وسطايى براى هركس كنيهاى انتخاب مىكردند ، كه در مورد پسران با كلمه « ابو » يعنى پدر و در مورد دختران با لفظ « ام » يعنى « مادر » آغاز مىشد . به اين ترتيب فرزندان كنيهگذارى مىشدند كه به منزلهء نام خصوصى بود كه با نام كوچكى كه ما امروز به كار مىبريم مطابقت داشت . در دوران قديم كنيه تنها نام مستعمل و نام خانوادگى واقعى بود ، بعضى اسم حقيقى فرزندان خود را افشا نمىكردند ، تا مبادا مردم شورچشم آنها را چشمزخم بزنند . كنيه چندان زياد نبود ، به همين مناسبت از بعضى اشياء و حيوانات اهلى نظير شمشير ، اسب ، سگ ، گربه ، ميمون ، كشتى و غيره براى تعيين كنيهء اشخاص استفاده مىكردند . ولى هرگز اين قبيل كلمات براى تعيين اسم شخص به كار نمىرفت .
. . . پس از ظهور تمدن اسلامى ، يعنى از قرن دهم ميلادى به بعد ، استعمال نام خانوادگى معمول شد ، و در تمام دورهء قرون وسطى ، استفاده از اين نام ادامه داشت .
گاه بعضى خانوادهها ، شغل آباء و اجدادى خود را به عنوان نام خانوادگى انتخاب مىكردند ، مانند « الزيّات » يعنى تاجر روغنفروش و « الحلّاج » يعنى پنبهزن « الخلّال » يعنى سركهفروش « الخشاب » يعنى نجار و نظاير اينها .
بعضى ديگر نام شهر ، محله ، يا مملكت اصلى خود را چون نام خانوادگى به كار مىبردند ، مانند « البغدادى » و غيره . برخى ديگر نامهايى كه با « ابن » آغاز مىشود ، مانند « ابن جبير » برمىگزيدند .
اين قبيل نامها نيز بسيار زياد و شبيه است به بعضى اسامى انگليسى كه به
son
ختم مىشود مانند « جانسن » و « جيكبسن » و « ديويدسن » و غيره .
در عراق عجم ، غالبا در پايان اسامى كلمهء « ويه » به معنى فرزند اضافه مىشد چون « بابويه » و « سيبويه » و « روزويه » . در خراسان لفظ « آن » به معنى « ابن » ممالك عربى استعمال مىشد ، مثلا احمدويه در عراق « احمدان » در خراسان و « ابن احمد » در كشورهاى عربى . همچنين « بكرويه » در عراق مانند « بكران » در خراسان و « ابن ابى بكر » در ممالك عربى بود . در صقليه و اندلس روش ديگرى معمول بود و ميل داشتند سين مهمله به آخر اسامى عربى اضافه كنند ، مثلا اسم عربى احمد را اسپانيائيها و سيسيليها « حمديس » و عبد السلام عربى را « عبديس » مىگفتند .
بربرها و مردم شمال افريقا يك نون كلمن بر آخر اسامى اضافه مىكردند مثلا ابن خالد را « خلدون » و ابن زيد را « زيدون » تلفظ مىكردند . امروز نيز همينكه نام يكى از