زندگى نيز دگرگون گرديد . در سازمان اقتصادى جديد كه مبتنى بر كار مكانيكى و ماشينى است ، نه تنها ايام و ساعات عمر گرانبهاست ، بلكه نظم اقتصادى ، و اجتماعى ، در چنين محيطى ايجاب مىكند كه در هر ساعت و دقيقهء فعاليت مشخصى با دقت و انضباط كامل انجام گيرد . در كشورهاى صنعتى پيشرفته ، اگر كارگران يا ديگر افراد مؤثر و فعال جامعه به موقع سر كار خود حاضر نشوند و با وسايل موتورى كه در اختيار آنها گذاشته شده است با بىقيدى رفتار كنند نه تنها كارخانه و موسسه صنعتى از كار بازمىماند ، بلكه در امور مختلف اجتماعى و اقتصادى ، آشفتگى و اختلال ظاهر مىشود .
تقسيم ساعات شبانهروز به 8 ساعت كار 8 ساعت تفريح و 8 ساعت خواب و شعار معروف « وقت طلاست » از اين دوره در جهان معنى و مفهوم پيدا كرده است . در حالى كه در كشورهاى عقبمانده و ممالكى كه با اقتصاد شبانى و فئودالى اداره مىشوند و فرهنگ و دانش جديد در بين آنان راه نيافته ، براى ايام و ساعات عمر ارزشى قائل نيستند . در اين قبيل جوامع منحط ، خلف وعده ، بدقولى ، عدم صراحت ، و تجاوز و بىعدالتى به مراتب بيش از جوامع مترقى در بين مردم عادى ديده مىشود .
در ايران با وجود نفوذ جبرى تمدن جديد و رشد تدريجى ماشينيسم هنوز بسيارى از عادات و رسوم مذموم قرون وسطائى در بين طبقات مختلف جامعه سارى و جارى است . و از ميان مردم كوى و برزن و كسبه و پيشهوران ، هنوز عدهء زيادى هستند كه دروغ گفتن ، مردمآزارى ، خلف وعده و بىتوجهى به حقوق ديگران را عيب و نقص اخلاقى و اجتماعى نمىشمارند . كمتر ديده شده است كه كسى به صاحب كارى و يا بنا و نجارى رجوع و تقاضائى كند ، و جواب صريح و قاطعى بشنود ، بدون احساس ناراحتى دروغ مىگويند ، يكنفر حلبىساز ، آهنگر يا نجار براى ساختن و تحويل اشياء مورد نياز مردم بارها دروغ مىگويد ، خلف وعده مىكند ، و وقت مراجعين را تلف مىكند . شايد در ايران همه روزه ميليونها ساعت از وقت مردم در اثر اين قبيل دروغگوئىهاى بىمورد و ابلهانه ، بدون حصول كوچكترين نتيجهاى از كف مىرود .
پس از ظهور ماشينيسم و انقلاب صنعتى و پيدايش شهرىگرى و رشد حكومتهاى ملى قسمتى از آرزوهاى مور ، سن سيمون ، فوريه و ديگر سران سوسياليسم تخيلى صورت عمل گرفت . اصول فئوداليسم درهم ريخت و بشريت در راه تحصيل و تأمين حقوق فردى ، اجتماعى و اقتصادى خود گامهائى به جلو برداشت . مظالم عهد فئوداليته ، جنگهاى مذهبى و تعصبات دينى و بىنظميها و غارتگرىهاى دوران قرون وسطا رو به فراموشى رفت ولى در ايران در آغاز قرن بيستم و سالها بعد از آن تمام مظاهر فئوداليسم و مظالم و بيدادگرىهاى قرون وسطائى وجود
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 142
مساهمون: مرتضى راوندى
ص١٤٢