به واجب كرده و اين با مقام حكمت الهى سازگار نيست ، پس بر خداوند واجب نيست پس وجوب ، وجوب شرعى است .
شرايط وجوب امر به معروف و نهى از منكر
سه شرط در اين مورد مطرح است :
1 . خود آمر و ناهى وجه العمل را بشناسد ؛ يعنى عالم باشد به اين كه چه امورى معروف است و چه امورى منكرند ؟ پس بر جاهل واجب نيست ؛ زيرا اگر بر جاهل واجب باشد چه بسا امر به منكر و نهى از منكر كند و موجب تفويت مصلحت يا القا در مفسده شود .
2 . آمر و يا ناهى احتمال تأثير بدهند ؛ يعنى چند درصد احتمال بدهند كه اگر گفتند اثر داشته باشد پس اگر يقين دارند كه امر و نهى آنها هيچ تأثيرى ندارد باز هم واجب نيست ، چون عبث است .
3 . آمر و ناهى مطمئن باشند كه بر اين امر و نهى مفسده و ضررى مترتب نمىشود پس اگر يقين دارند يا گمان دارند كه امر به معروف همان يا نهى از منكر همان و تحقق مفسده و ضرر براى خود آنها يا بعض از مؤمنين همان در اينجا هم واجب نيستند چون عنوان ثانوى لا ضرر و لا ضرار حاكم است و جلوى اين وجوب ضررى را مىگيرد و تفصيل آن را از مباحث فقهيه بايد جويا شد .
فهذا ما حصل لنا من شرح كشف المراد و نحن نسأل اللّه تعالى ان يجعله ذخرا لنا يوم المعاد و ان يوفقنا للرشاد بمنه و كرمه و الحمد للّه وحده .
قم المقدسه - على محمدى خراسانى
تفسيرى از كلام على عليه السّلام
در پايان كلامى از امام عارفان على عليه السّلام را در آينه شعر خودم - كه در سال 1362 در اروميه سروده شده - تقديم مىدارم . على عليه السّلام فرمود :
أهل الدّنيا كركب يسار بهم و هم نيام . « 1 »
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ص 70 ، ج 128 .