آرى ، منافقان در فروترين درجات دوزخند ، و هرگز براى آنان ياورى نخواهى يافت .
و باز فرموده است :
يَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا * أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقًّا ؛
« 1 »
مىگويند : « ما به بعضى ايمان داريم و بعضى را انكار مىكنيم » و مىخواهند ميان اين [ دو ] راهى براى خود اختيار كنند ، آنان در حقيقت كافرند .
3 . اطفال غير بالغ : كودكان نابالغى كه از دنيا مىروند - چه كودكى كه والدين او كافرند و چه آنها كه والدينشان مسلماناند - به جهنم نخواهند رفت و وضع بهشت آنها را بايد از روايات جستجو كرد كه در مباحث عدل الهى تا حدودى بحث شد .
4 . مستضعفان فكرى يا جاهلان قاصر : كسانى كه با حق عناد و لجاجت نداشته ، ولى راهى براى شناختن حق هم نداشتند . اينها نيز از نظر فقهى احكامى دارند و از نظر بهشت و جهنم بايد از روايات وضع آنها روشن شود كه آيا در قيامت آزمايش مىشوند و بهشتى يا جهنمى مىشوند و يا در اعراف به سر خواهند برد كه فعلا جاى تفصيل آن نيست .
5 . مسلمانى كه مرتكب گناهان كبيره است : بحث ما در اين كتاب همين قسم است و سؤال اين است كه آيا اصحاب الكبائر مخلد در نار خواهند بود ؟ قبل از جواب به سؤال مقدمهاى را آورده و در آن صغيره و كبيره را معنا مىكنيم .
جناب علّامه رحمه اللّه براى صغيره و كبيره سه معنا ذكر كرده كه عبارتاند از :
1 . كبيره و صغيره نسبت به طاعات و در مقابل طاعت ملاحظه مىشود ؛ يعنى هنگامى كه گناهى را در برابر طاعتى مىسنجيم اگر كيفر اين گناه از ثواب آن طاعت بزرگتر باشد آن را كبيره مىناميم و اگر كوچكتر باشد آن را صغيره مىناميم البته با اين قيد كه فى كل وقت چنين باشد ؛ زيرا اگر در يك زمانى ثواب اين طاعت بزرگتر و
هامش
( 1 ) . همان ، آيه 150 و 151 .