متوقف نباشد بر شرطى هر آينه واجب خواهد شد كه خداى كسى را كه پيامبران را تصديق نكرده ثواب اعطا كند و اللازم باطل بالاجماع فالملزوم مثله .
انسانهايى كه خدا و رسول و معاد را قبول دارند ، ولى ولايت ائمه را قبول ندارند ، وضع اينها پيش از اين در آخرين مبحث امامت گفته شد .
مطلب پانزدهم [ : آيا وفات بر اسلام شرط ثواب و اسلام فعلى شرط قبول توبه است ؟ ]
آيا شرط رسيدن به ثواب و عقاب موافات است ؛ يعنى مؤمنى كه كار نيك كرده بايد تا آخر هم با ايمان بوده و مؤمن بميرد تا به ثواب برسد و يا اگر بعدا كافر هم شد ثواب آن اعمال نيك را خواهد گرفت ؟ و كافرى كه در دنيا گناه كرده آيا شرط عقاب اين است كه مسلمان نشود و توبه نكند و كافر بميرد و يا به مجرد گناه عقاب را استحقاق پيدا مىكند ولو بعدا مسلمان و تائب گردد ؟ در اين زمينه چهار نظريه عنوان شده است :
1 . گروهى بر آناند كه همان وقتى كه مكلف در دنيا اطاعت خدا كرده و يا كار قبيح را مرتكب شده و معصيت خدا كرد ، همان لحظه مستحق ثواب براى كار نيك و عقاب براى كار زشت مىگردد و موافات شرط نيست ؛ يعنى بعدها اگر كافر هم بشود و با كفر هم بميرد به ثواب آن كار نيك خواهد رسيد ؛
2 . گروهى بر آناند كه ثواب و عقاب را شخص در آخرت استحقاق پيدا مىكند نه در دنيا تا موافات شرط نباشد ؛
3 . و گروه سوم بر آناند كه هنگام مرگ استحقاق ثواب و عقاب مىآيد . پس آنكه كافر مىميرد ثوابى ندارد ؛
4 . گروه چهارم مىگويند كه در هنگام طاعت استحقاق ثواب مىآيد ، ولى با يك شرط و آن موافات است . آنگاه اگر خداى عالم على الاطلاق مىداند كه اين شخص مؤمن از دنيا خواهد رفت و شرط محقق خواهد شد از هماكنون استحقاق ثواب براى او هست و نيز در هنگام معصيت استحقاق عقاب مىآيد ، ولى با همان شرط موافات پس اگر خدا مىداند كه او توبه نكرده و كافر خواهد مرد از همين حالا جزء مجرمين و اهل جهنم محسوب مىگردد . اما اگر در قسمت اول خدا مىداند كه او طاعت را حبط