باشند ، هيچ دليلى نداريم .
11 . تكاليف و مسؤوليتها
يازدهمين مسأله از مسائل افعال الهى دربارهء مسؤوليتها و تكاليف و بايدها و نبايدهاست . انسان تنها موجود مكلف و مسؤول اين عالم است كه خداوند حكيم بار سنگين مسؤوليت را در دنيا به دوش او گذارده و در سراى آخرت از وى بازخواست خواهد كرد . قرآن مجيد مىفرمايد :
إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا ؛
« 1 »
ما امانت [ الهى و بار تكليف ] را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرديم ، پس ، از برداشتن آن سر باززدند و از آن هراسناك شدند ، و [ لى ] انسان آن را برداشت ؛ راستى او ستمگرى نادان بود .
بدينترتيب انسان مسؤول است و در روز قيامت از وى مىپرسند : چرا در آموختن دين تلاش نكردى ؟ چرا واجب و حرام الهى را امتثال نكردى ؟ چرا به كمالات آراسته و از رذايل پيراسته نشدى ؟ و در ابعاد اعتقادى و اخلاقى و عملى مورد بازخواست است و خلاصه كوهى از چراها بشر را احاطه كرده و انسانى سربلند است كه به اين چراها پاسخ صحيح و مثبت دهد و زيانكاران آنهايى هستند كه در زير بار اين سؤالات در گل فرو مانند .
دربارهء مسألهء تكليف از جهات گوناگون مىتوان بحث كرد ، اما در كتاب كشف المراد ، نه مطلب مطرح شده است كه ما بهترتيب خود كتاب ، عنوان خواهيم كرد :
معناى لغوى و اصطلاحى تكليف
كلمهء تكليف كه مصدر باب تفعيل است از مادّهء ثلاثى مجرد « كلفت » اشتقاق يافته است . كلفت در لغت عرب به معناى مشقت و دشوارى استعمال شده و از
هامش
( 1 ) . سورهء احزاب ، آيه 72 .