مورد لعن و نفرين قرار دادند . اما هنگامى كه آن حضرت بر آنان چيره شد ، به روى ايشان شمشير نكشيد . و منادى آن حضرت در شهر بانگ برداشت : هركس كه از ميدان جنگ گريخته است ، تعقيب نمىشود . مجروحان در امانند و اسرا به قتل نمىرسند . هركس سلاحش را بر زمين گذارد ، در امان است ، هركس به اردوگاه امام بپيوندد نيز در امنيت قرار دارد . بدين وسيله امام على ( ع ) ، كسى را به خاطر گناهش دستگير نكرد و فرزندان آنان را پراكنده نساخت و چيزى از مال ايشان را به غنيمت نگرفت . درصورتىكه اگر مىخواست ، مىتوانست چنين كند . اما او پروا داشت كه جز گذشت و عفو ، دست به كار ديگرى يازد و در اينباره از سنت پيامبر در فتح مكه پيروى كرد . آرى ، على از كردار زشت آنان درگذشت ، اما آتش كينهها نسبت به او سرد و بدكارى از روح دشمنانش فراموش نشد . هنگامى كه لشكر معاويه به رودخانهء فرات دست يافت و آب را به روى على و يارانش بستند . سران شام به معاويه گفتند : آنها را تشنه بكش ، چنانكه عثمان را تشنه كشتند . و چون على و يارانش از معاويه خواستند تا اجازه دهد از فرات آب بردارند شاميان گفتند : به خدا سوگند چنين اجازهاى نخواهيم داد تا همانطور كه ابن عفان تشنه به قتل رسيد ، تو هم تشنه بميرى . وقتى آن حضرت ديد كه ناگزير ، مرگ بر سر راهش قرار گرفته ، پيشاپيش يارانش قرار گرفت و بر سپاهيان معاويه يورش برد . حملات پياپى و سخت آن حضرت باعث شد تا سپاهيان شام ، پس از قتل دزيع با تحمل كشتگان و مجروحان بسيار ، از جايگاههاى خود دست بكشند و بگريزند و در نتيجه رود فرات به تصرف على و يارانش درآمد و ياران معاويه به دشت خشك و بىآب و علف عقب نشستند . با گرفتن فرات ، ياران و پيروان على ( ع ) به آن حضرت گفتند :
همانطور كه اينان تو را از دسترسى به آب محروم كردند تو نيز آنان را از آب بازدار و قطرهاى آب به ايشان مده و آنها را با سلاح تشنگى بميران . تو اكنون مىتوانى بدينوسيله ، آنان را با دست بگيرى و ديگر نيازى به جنگ با ايشان ندارى ! اما آن حضرت در پاسخ اين پيشنهاد فرمود : به خدا قسم با آنان به مانند خودشان رفتار نمىكنم . اجازه دهيد از برخى از قسمتهاى فرات آب بردارند و بدانيد كه در تيزى شمشير چيزى است كه ما را از اقدام به انجام اين نوع اعمال بازمىدارد . ابن ابى الحديد در ادامهء سخنان خود مىگويد : اگر اين اعمال را به بردبارى و گذشت نسبت دهيم زيبايى و حسنى براى صاحب آن محسوب مىشود و اگر آن را به زياد دين و پرهيزگارى وى منتسب كنيم ناگزير چنين رفتارى سزاوار و شايسته است از چنين كسى به ظهور برسد .
دوازدهم ، فصاحت و بلاغت . ابن ابى الحديد مىنويسد : آن حضرت امام الفصحا و سيد البلغا است و به خاطر همين است كه گفتهاند : سخن او فروتر از سخن خالق و فراتر از سخن مخلوق است . هم او به مردم سخنورى و نوشتن آموخت . عبد الحميد بن يحيى گفته
سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي ) — صفحة 70
مساهمون: على حجت كرمانى
ص٧٠