قرار بده . قبلا به طور گسترده در اينباره سخن گفتيم .
قضاوتهاى على ( ع ) در دوران امارت عمر
1 . مفيد در ارشاد و ابن شهرآشوب در مناقب نقل كردهاند كه قدامة بن مظعون در زمان خلافت عمر شراب نوشيد و عمر خواست او را حد بزند . اما قدامه گفت : اجراى حد بر من واجب نيست زيرا خدا مىفرمايد :
« لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ فِيما طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ »
. « 80 » عمر از اجراى حد بر او صرفنظر كرد على به عمر گفت : قدامه جزو مصداق اين آيه نيست و هرگز در سلك كسانى كه اين آيه بدانها اشاره كرده به شمار نمىآيد . زيرا آنان كه ايمان آورده و كارهاى نيكو انجام مىدهند هرگز حرام خداوند را حلال نمىكنند . پس قدامه را بازگردان و او را وادار تا توبه كند . اگر از آنچه گفت توبه كرد فقط بر او حد جارى كن و اگر توبه نكرد به خاطر خروج از دين بكش . قدامه از گفتار على آگاه شد و اظهار توبه كرد عمر نيز او را نكشت اما ندانست كه چگونه او را مورد اجراى حد قرار دهد ؟ ازاينرو در اينباره از على پرسش كرد به آن حضرت فرمود : حد او هشتاد ضربه است زيرا كسى كه شراب نوشد مست مىشود و چون مست مىشود هذيان مىگويد و چون هذيان گويد افترا مىزند ازاينرو بايد هشتاد ضربه بر او زد .
2 . شيخ مفيد در ارشاد مىنويسد : روايت شده كه عمر زنى را كه مردان به نزد او مىرفتند و با او گفتوگو مىكردند طلبيد . چون فرستادگان عمر به نزد آن زن رفتند او ترسيد و با ايشان بيرون آمد و بچهء خود را انداخت . آن بچه بر زمين افتاد و مرد . عمر ياران رسول خدا را جمع كرد و دربارهء اين قضيه از آنان پرسش كرد آنان گفتند تو قصد ادب كردن اين زن را داشتى و جز خير نمىخواستى و هيچچيز بر گردن تو نيست . على نيز در آنجا نشسته بود و سخن نمىگفت پس عمر رو به او كرد و گفت : اى ابو الحسن تو در اينباره چه مىگويى ؟
على فرمود : شنيدى كه اينان چه گفتند ؟ عمر گفت تو چه مىگويى ؟ على پاسخ داد : سخن ايشان را شنيدى . عمر بازگفت : تو را سوگند مىدهم كه آنچه را مىدانى بگويى على فرمود :
اگر اينان به قصد نزديكى با تو چنين گفتند همانا به تو خيانت كردند و اگر هم اين نظريه را از خود ابراز كردند كوتاهى كردند . بدان كه ديهء اين طفل بر تو است . زيرا كشتن اين طفل خطا بوده و از سوى تو صورت گرفته است . عمر گفت : به خدا سوگند در ميان اينان خيرخواه منى . و تو از اينجا بلند نمىشوى مگر آنكه ديه را از بنى عدى ( قبيله خود عمر ) بازستانى .
هامش
( 80 ) . آيه 93 سوره مائده : گناهى نيست بر آنان كه ايمان آوردند و كردار شايسته كردند ، در آنچه خوردهاند ، اگر پرهيزگارى كنند و ايمان آورند و كار شايسته انجام دهند .