حضرت خوابيده بود و به او وحى مىشد ، تا آنجا كه گفت پس ساعتى درنگ كرد . آنگاه بيدار شد و مىگفت :
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ . . . »
سپاس خداوندى راست كه نعمتهاى خود را بر على تمام كرد و بر على مبارك باد كه خداوند او را برترى بخشيد .
ابن مردويه از ابن عباس نقل مىكند : على در حال نماز ايستاده بود . گدايى گذشت و آن حضرت در ركوع بود . آنگاه انگشتريش را بيرون كرد و اين آيه
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ »
نزول يافت . اين آيه دربارهء مؤمنان و در راس آنها على نازل شد .
در تفسير كشاف گفته شده است : در عبارت
« وَ هُمْ راكِعُونَ »
و او حاليه است يعنى در حال ركوع چنين مىكنند و ركوع خشوع و فروتنى و تواضع براى خداوند است در هنگامىكه نماز مىگزارند و زكات مىدهند همچنين گفتهاند كه اين « واو » حال است از يؤتون الزكاة و بدين معناست كه در حال ركوع در نماز زكات ( صدقه ) مىدهند . اين آيه در حق على بن ابيطالب به هنگامىكه گدايى از وى چيزى درخواست مىكند و او در حال ركوع انگشتريش را به طرف او مىافكند ، نازل شده است . اگر ايراد كنى كه چگونه مراد اين آيه على است اما لفظ جمع در آن به كار آمده ؟ پاسخ مىدهم اگرچه يك تن چنين كارى انجام داده است اما آيه آن را با لفظ جمع ذكر كرده تا ديگران را نيز به انجام چنين علمى ترغيب كند و آنان هم به ثواب على ( ع ) نايل شوند .
نگارنده : واژهء ركوع اگرچه در لغت به معناى مطلق خضوع است ولى در شرع به عنوان اسمى است براى ركوع نماز مانند كلمهء صلوة كه در لغت به معناى مطلق عادت ولى در عرف شرعى به مجموعهاى خاص از او را دو اركان اطلاق مىشود . بنابراين درست نيست بگوييم مقصود از
« وَ هُمْ راكِعُونَ »
در آيهء مورد نظر « هم خاضعون » است . زيرا حقيقت شرعى و حقيقت لغويند . و اين لفظ در ركوع در قرآن جز در اين معنا به كار نرفته است . مانند
« وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لا يَرْكَعُونَ »
و يا
« مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِي وَ ارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ »
و
« أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ »
،
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا
-
وَ خَرَّ راكِعاً وَ أَنابَ
-
تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً »
و
« الرُّكَّعِ السُّجُودِ » *
،
« الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ »
كه در تمام اينها مراد از ركوع همان ركوع در نماز است . در تفسير طبرى نوشته شده است : اهل تأويل دربارهء اين آيه گفتهاند مراد اين آيه على بن ابيطالب است و برخى ديگر مراد از آن را همهء مؤمنان ذكر كردهاند . سپس از سدى روايت كند كه گفت : مراد تمام مؤمنانند . اما اين على بود كه گدايى از كنار او گذشت و او در حال ركوع انگشتريش را به او بخشيد .
وى از عبد الملك از ابو جعفر روايت كند كه از وى دربارهء اين آيه پرسش كردم . گفتم :
منظور از اين مؤمنان كه در آيه بدان اشاره شده چه كسانى هستند ؟ گفت : آنان كه مؤمناند .
گفتم ما شنيدهايم اين آيه دربارهء على بن ابيطالب فرود آمده است . گفت : على نيز از جمله