تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي ) — صفحة 176

مساهمون:

ص١٧٦
مؤمنان بود . در تفسير الدر المنثور عبد بن حمد و ابن جرير و ابن منذر از ابو جعفر روايت كند كه از وى دربارهء اين آيه سؤال شد و او مانند همين جواب را گفت . سيوطى گويد : ابو نعيم در حلية الاوليا از عبد الملك بن ابو سليمان نقل مىكند كه گفت : از ابو جعفر محمد بن على پرسش كردم و او نيز مانند اين پاسخ را داد . از همين‌جا دانسته مىشود كه مراد از ابو جعفر حضرت باقر ( ع ) است . طبرى در تفسير خود از عتبة بن حكيم دربارهء آيهء
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا »
نقل كرده است كه گفت اين آيه دربارهء على بن ابيطالب نازل شده است . وى همچنين از مجاهد روايت كرده است كه گفت : اين آيه دربارهء على بن ابيطالب نازل شد كه در حال ركوع تصدق كرد . نگارنده : اين سخنان بر عدم امكان ارادهء عموم از اين آيه دلالت دارد . از اين گذشته گفتار سدّى نشانگر آن است كه مراد از
« الَّذِينَ آمَنُوا »
على بن ابيطالب است . مراد سدّى آن است كه آيه لفظا بر همهء مؤمنان صدق مىكند اما تنها على بن ابيطالب بود كه گدايى بر او گذشت و انگشتريش را به گدا بخشيد . همين كلام سدّى قرينهء آن است كه على ، منظور نظر اين آيه است و گرنه سخن وى ضد و نقيض خواهد بود . ازاين‌رو سيوطى در الدر المنثور مىنويسد ابن جرير از مجاهد نقل مىكند كه اين آيه در شأن على بن ابيطالب كه در ركوع صدقه داده بود ، نازل شد . همچنين ابن جرير از سوى عتبة بن حكيم مانند اين روايت را نقل كرده است . بدين وسيله سيوطى ، سدّى را در زمرهء كسانى به شمار مىآورد كه شأن نزول اين آيه را دربارهء على دانسته‌اند . روايتى كه از ابو جعفر امام باقر ( ع ) گفته‌اند اگر صحيح باشد در آن نوعى اجمال وجود دارد . و مىتوان آن را به توجيهى كه گذشت ارجاع داد . به اين معنا كه سخن آن حضرت كه فرمود : على از مؤمنان بود . در حقيقت از روى اطلاق اين لفظ پرده برداشت و از همين‌جا مىتوان پى برد كه هيچ‌كس را نمىتوان يافت كه به قول دوم قايل باشد . در تفسير فخر رازى آمده است : در عبارت
« الَّذِينَ آمَنُوا »
دو قول گفته شده است . قول نخست آنكه مراد از آن تمام مؤمنان است . زيرا نقل كرده‌اند وقتى عباده بن صامت از يهوديان تبرى جست و گفت : من از پيمان يهود قريظه و نضير به سوى خدا برائت مىجويم و ولايت خدا و رسول او را پذيرا مىشوم اين آيه در موافقت با سخن او نازل شد . فخر رازى گويد : همچنين روايت كرده‌اند عبد الله بن سلام به رسول خدا گفت : يا رسول الله قوم ما ، ما را ترك گفته‌اند و سوگند ياد كرده‌اند كه با ما نشست و برخاست نكنند و ما به خاطر دورى
سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي ) — صفحة 176 | على حجت كرمانى / السيد محسن الأمين