شام گردان . و بىگناهى خودت را در قتل عثمان ثابت كن و سپس تصميمگيرى دربارهء اين امر را به شورايى واگذار . اگر على او را به عنوان والى شام به آن محل مىفرستاد ، معاويه همين امر را دليلى بر همدست بودن على در خون عثمان تلقى مىكرد . و هرگاه على مىخواست او را عزل كند معاويه در برابر وى جبهه مىگرفت و درصدد انتقامجويى از خون عثمان برمىآمد .
ابن ابى الحديد در پاسخ به اين سؤال مىنويسد : امير المؤمنين از قراين موجود پى برده بود كه معاويه به او دست بيعت نخواهد داد حتى اگر او را بر ولايت شام مستقر دارد . بلكه استقرار معاويه بر شام ، به وضع معاويه بيشتر كمك مىكرد . زيرا اگر على ( ع ) او را براى گرفتن بيعت فرامىخواند و به او منصب ولايت شام را مىسپرد ممكن بود از مردم شام درخواست مىكرد تا آنان نيز با على دست بيعت دهند در نتيجه موقعيت معاويه در نزد مردم شام تحكيم مىشد . و آنان گمان مىكردند اگر معاويه شايستهء بيعت نمىبود على ( ع ) به او اعتماد نمىكرد تا پس از آن بيعتش را از معاويه بردارد . راه ديگر على ( ع ) آن بود كه در ابتداى كار از معاويه تقاضاى بيعت نمىكرد . اين همان چارهاى بود كه على ( ع ) انديشيد و به انجام رسانيد . و اگر آن حضرت معاويه را بر مقامش تثبيت مىكرد و سپس او را براى بيعت فرامىخواند ، ممكن بود وضع مانند مورد اول و بلكه شديدتر از آن شود . با اين توصيف انسان عاقل چگونه مىتواند توهم كند كه اگر على ( ع ) معاويه را بر سمت قبليش مستقر مىكرد معاويه به بيعت با او تن مىداد ؟ و از كينهء شترى خود نسبت به آن حضرت دست مىكشيد ؟ حال آنكه على كسى بود كه برادر معاويه حنظله و دايىاش وليد و جدش عتبه را يك جا به قتل رسانيده بود . و چطور آدم عاقلى مىتواند باور كند كه معاويه بر سمتى كه على به او داده بود دلبسته مىشود و بدينوسيله فريفته مىشود ؟ و به على دست بيعت مىدهد ؟
حال آنكه معاويه بسى زيركتر از اينها بود و على نيز معاويه را از كسانى كه گمان مىكنند اگر از او استمالت مىكرد و وى را به همان منصب قبليش باقى مىگذارد و از معاويه بيعت مىگرفت ، بيشتر مىشناخت و پيش على دارويى جز شمشير براى درمان اين مرض وجود نداشت . چرا كه نحوهء عمل معاويه تفاوت پيدا مىكرد و لذا على ( ع ) كارى را كه در آخر بايست مىكرد ، در همان آغاز بدان اقدام كرد . وى سپس نامهاى را كه زبير بن به كار در موفقيات از نامهء معاويه بر مروان و طلحه و زبير و عدهاى ديگر ، پس از قتل عثمان ، نوشته و جوابى كه آنان براى معاويه فرستاده بودند و گوياى آن بود كه معاويه هيچگاه در برابر على ( ع ) سر تسليم فرود نمىآورد و ضديت و مخالفت او با على همچون ضديت سياه و سپيد است ، نقل كرده و مىگويد على ( ع ) بدانچه با معاويه كرد از ديگران آگاهتر بود . ايراد ديگرى كه به آن حضرت گرفته بودند آن بود كه وى بيت المال را بين همه به يكسان تقسيم كرد . چرا
سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي ) — صفحة 108
مساهمون: على حجت كرمانى
ص١٠٨