آنان و نيز التزام به شرع و عدالت و بيرون رفتن معاويه و عمرو از جادهء شرع مجبور به عقبنشينى شد . و اگر آن حضرت به همهء حقهها و ترفندهاى سياسى آگاه نبود جز آن تعداد كم مؤمنان واقعى ( اهل آخرت ) كسان ديگرى به دور وى جمع نمىشدند . هنگامى كه على در پى تمام كردن كار معاويه در ميدان جنگ بود مىبينيم عدهء بىشمارى از لشگريانش براى اعتراض به او ، گرد مىآيند . وقتى ملاحظه مىكنيم على در آن جنگ در بيشتر درگيريهايش با سپاه معاويه به برترى رسيده و نسبت به معاويه تا پيروزى فاصلهء چندانى نداشت مىتوانيم به ژرفانديشى و درستتدبيرى على ( ع ) پى ببريم .
ابن ابى الحديد در نهج البلاغه بسيارى از امورى را كه مخالفان به عنوان ايراد و نقص در نحوهء سياست على ( ع ) ذكر كردهاند ، نقل كرده و به آنها پاسخ داده است . چون پاسخهاى داده شده به اين ايرادات بسيار واضح و آشكار است . لذا ما به جهت جلوگيرى از درازى سخن به ذكر آنها نمىپردازيم .
بيست و پنجم ، روش حكومتدارى و قاطعيت در اجراى اوامر خدا . ابن ابى الحديد مىنويسد : على ( ع ) در ادارهء حكومت بسيار سختگير و در اجراى اوامر الهى بسيار قاطع بود .
حتى پسر عموى خود را كه به عنوان عامل حكومت تعيين كرده بود ، رعايت نمىكرد . و به خواستهء برادرش عقيل وقعى ننهاد . و با قاطعيت تمام خانهء مصقلة بن هبيرة و نيز خانه ابن عبد الله بجلى را خراب كرد عدهاى را كشت و گروهى ديگر را به دار كشيد . از ديگر سياستهاى آن حضرت سه جنگ معروف بود كه در ايام خلافتش روى داد ، اين خود دليل قانعكنندهاى است كه هيچ حاكمى در دنيا نمىتواند بيش از يك دهم از آنچه على در دورهء حكومتش به وسيلهء خود و يارانش در زدوخوردها و جنگهايش ظاهر كردند به انجام رساند .
در استيعاب از كعب بن عجره نقل شده است كه پيامبر فرمود : على در راه خدا بسيار خشن و قاطع است . در حلية الاوليا از ابو سعيد خدرى روايت شده است : مردم از على شكايت كردند . پس پيامبر براى ايراد خطبه از جاى برخاست و گفت : اى مردم ! از على شكوه مكنيد . به خدا سوگند او در راه اجراى فرمانهاى الهى بسى سختگير و قاطع است .
حاكم در مستدرك اين حديث را روايت و آن را تصحيح كرده و فقط افزوده است : على در اجراى فرمانهاى الهى در راه خدا بس سختگير و قاطع است . در همان كتاب از كعب بن عجره نقل شده است كه پيامبر فرمود : على را دشنام مگوييد كه او در راه خدا سختى و رنج بسيارى را تحمل كرده است .
بيست و ششم ، على سرپرست هر مؤمن است . در استيعاب از ابن عباس روايت شده است كه پيامبر به على بن ابيطالب فرمود : تو پس از من ، سرپرست تمام مؤمنان هستى . بعدا نيز فرمايش پيامبر را در حديث عمران بن حصين ذكر خواهيم كرد كه فرمود : على از من و من
سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي ) — صفحة 111
مساهمون: على حجت كرمانى
ص١١١