است :
به اهالى كوفه خبر رسيد كه گروهى از ايرانيان آماده نبرد با آنها شدهاند . كوفيان اين خبر را به عمر رساندند . عمر از شنيدن اين خبر بسيار بيمناك شد و با مسلمانان به مشورت پرداخت و گفت : شيطان لشكريان خود را گرد آورده و به سوى شما سوق داده است تا بدان وسيله پرتو نور الهى را خاموش كند . طلحه چنين نظر داد كه عمر خود به جنگ با آنان بپردازد . سپس عثمان برخاسته گفت : من چنين مىپندارم كه تو شاميان را از شام و مردم يمن را از يمن به حركت درآورى و خود نيز با مردم حرمين ( مكه و مدينه ) به جنگ آنان بر وى و مردم كوفه و بصره را نيز فراخوانى تا همهء مشركان با تمام مسلمانان روبهرو شوند . پس على ( ع ) گفت : اگر تو مردم شام را به اين جنگ فرابخوانى ، روميان از اين فرصت سود جسته بر زنان و كودكان آنان حمله مىبرند و اگر مردم يمن را با خود به اين جنگ ببرى ، حبشيها بر زنان و كودكان آنان تاخت مىكنند و اگر مردم مكه و مدينه را كوچ دهى ، اعراب ( باديهنشينها ) از اطراف اين دو شهر برضد تو قيام مىكنند . اما اينكه تو از بسيارى سپاه ايرانيان و بيمناكى خود از آنان فراوان ياد مىكنى بايد بدانى كه ما در زمان پيامبر با فراوانى سپاه جنگ نمىكرديم بلكه ما در آن دوران با هشيارى و بينايى به نبرد مىپرداختيم . اگر تو خود به ميدان جنگ به روى ، ايرانيان چون تو را ببينند خواهند گفت : اين ، مرد عرب است اگر او را بكشيد ، ريشهء اعراب را قطع كردهايد و اين كار عزم آنان را در جنگ با تو استوارتر مىكند . اما نظر من آن است كه مردمان شام و يمن و مكه و مدينه را در شهرهايشان مستقر دارى و به مردم بصره بنويسى كه سه گروه شوند عدهاى از آنان از زنان و كودكان محافظت كنند و عدهء ديگر مراقب اهل ذمه باشند تا مبادا بشورند و عدهاى ديگر به كمك برادران خويش به سوى معركهء جنگ روانه شوند . عمر گفت : تدبير درست همين است و من دوست دارم مطابق اين نظريه عمل كنم و پيوسته سخنان على ( ع ) را تكرار مىكرد و با شگفت آن سخنان را در پى هم مىگفت .
با اينوجود برخى از ناآگاهان يا كسانى كه مغلوب هواى نفس يا گرفتار تقليد شدهاند گمان مىكنند و يا معتقدند كه على ( ع ) به نسبت ديگران از قوهء تدبير و نيروى انديشهء كمترى بهرهمند بوده است . آنان براى اثبات اين نظريه به آشفتگى موجود در ايام خلافت آن حضرت و نيز دست درازى معاويه به بسيارى از سرزمينهاى بزرگ اسلامى اشاره مىكنند .
همچنين مىگويند على ( ع ) ولايت شام را در ابتدا بايد به معاويه مىسپرد و سپس او را از آن مقام بر كنار مىداشت . از ديگر دلايل اين عده آن است كه على ( ع ) در تقسيم بيت المال همه را به يك چشم مىنگريست و در بين مردم رعايت مساوات مىكرد بلكه درستتر آن بود كه وى با دادن اموال بيشتر به بزرگان صحابه از آنان دلجويى مىكرد تا بدين وسيله آنان را جزو
سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي ) — صفحة 104
مساهمون: على حجت كرمانى
ص١٠٤