فرمودند كه عمارتى بر بالاى قبر او ساختند و باغچهاى در آنجا طرح انداختند و الحال آن مقام مزار اهالى آن ديار است . « 1 »
مقصود از پادشاه مورد نظر ، شاه طهماسب است كه يكى از مهمترين اقداماتش در طى دوران طولانى سلطنتش ، آباد كردن قبور امامزادگان و محبان اهل بيت بوده و ياد وى در كتيبههاى فراوانى كه در اين اماكن برجاى مانده آمده است .
در سال 1078 محمد يوسف واله اصفهانى تنها به مناسبت يادى از شيخ حسن كرده است . وى در شرح احوال « شاعران بلاغت شعار » دورهء صفوى ، پس از ياد از محتشم و برخورد شاه طهماسب با وى در ندادن صله به خاطر اشعارى كه وى دربارهء شاه سروده بود و درخواست شعر در وصف اهل بيت ( ع ) مىنويسد : بالجمله ، چون به جاى صلهء آن قصيده ، جواهر زواهر اين سخنان بن مولانا رسيد ، غواص بحار معرفت گرديده لآلى آبدار به آب و رنگ هفت بند مولانا حسن كاشى كه از غايت اشتهار كالشمس فى رابعة النهار از تعريف و توصيف مستغنى است ، از درياى فكرت به كنار آورده و . . . « 2 »
اين عبارت ، به خوبى از شهرت شيخ حسن ، بويژه هفت بند او در ميان مردم خبر مىدهد و اين كه شاعر بزرگ اين دوره ، محتشم ، تحت تأثير شيخ حسن كاشى قرار داشته است .
آگاهى نسبتا تفصيلى بعدى ، از ميرزا عبد الله افندى ( م پس از 1135 ) است . وى با القاب « فاضل ، عالم ، محقق ، شاعر ، مدقق ، منشى ، ماهر » وى را ستوده و مىافزايد : در كار رواج تشيع ، مقام وى برابر با محقق كركى و علامهء حلى است ، زيرا او حق بزرگى در هدايت مردم و القاى دين حق و نشر تشيع دارد ، به همين دليل عامه ، از قديم و جديد با وى دشمنى كرده او را مبدع تشيع در دورهء اولجايتو يا صفويه ! مىدانند . در شرح حال وى دقت كن . او معاصر علامهء حلى و در زمان سلطان محمد خدابنده بوده و به سلطانيه كه سلطان ياد شده آن را بنياد گذارده آمده ، همانجا مرده و قبرش نيز در آنجا معروف است و من آن را زيارت كردهام . من بر تأليفى از اين عالم بزرگوار دست نيافتم . قصيدهء هفت بند او شهرت فراوان دارد كه در آن ستايش امير مؤمنان عليه السلام را كرده و در ميان عوام و خواص رايج است . « 3 » پس از آن ، عين متن دولتشاه را بتمامه آورده است . نكتهاى كه افندى
هامش
( 1 ) مجالس ، ج 1 ، ص 641
( 2 ) خلد برين ، ( محمد يوسف واله اصفهانى ، به كوشش مير هاشم محدث ، تهران ، 1372 ) ، ص 474
( 3 ) رياض العلماء ، ميرزا عبد الله افندى ، تحقيق سيد احمد حسينى اشكورى ، قم ، مرعشى ، 1401 ، ص 308