به جهت وحدت منشأ ومصدر ، وتعدّد آنها بود ، در اين وجه به واسطه ء موارد شرور است كه در شرّ آخرت يك چيز است و آن آتش جهنّم است ، وتتمّه ء ديگر در جنب آن كالمعدوم يا از متفرّعات آن است ، امّا شرور دنيا چنين نيست كه يكى عمده باشد وتتمّه از فروع آن باشد ، وعمده اى كه در وقت اطلاق به آن ذهن در آيد ندارد .
و به هر حال حضرت خواستند اشاره فرمايند به تعدّد شرور دنيا ووحدت شرّ آخرت به يكى از جهات مذكوره ، پس به اين جهت لفظ جميع را اضافه ء به شرّ دنيا فرمودند و در شرّ آخرت ذكر نفرمودند . اگر گفته نشود كه اين وجوه را در جانب خير نيز مىتوان گفت .
زيرا كه خيرات اخرويّه را منشأ ومصادر متعدّده ممكن است ، چون اعمال خود ، و رحمت و مغفرت خداى تعالى ، وشفاعت شفعاى قيامت ، وولد صالح ، و غير اينها ، و همچنين موارد خيرات اخرويّه ، چه بسا باشد كه عمل خير شخصى اثر در اولاد او كند ، يا به شفاعت او جمعى از نزديكان يا دوستان به خير رسند ، چنانچه در احاديث وارد شده ، والله سبحانه هو العالم .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 128
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص١٢٨