رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 390

بطريق المسلمين فصاحبه ضامن لما يصيبه » . ( 1 ) وشكَّى نيست كه دست گرفتن تفنگ پر با فتيله ء سوار در معبر مسلمين ضرر است در راه مسلمانان ، پس صاحب تفنگ ضامن ديه خواهد بود ، و لازم نيست كه اين تفنگ را بر زمين گذارده باشد ، و فرق ظاهرى ميان چيزى كه در راه بگذارد چنانچه مورد سؤال در حديث است ، وميان تفنگ پر با فتيله ء سوار در راه نگاه داشتن نمىبينم ، پس هم چنان كه در آن ديه لازم است در اين نيز بايد لازم باشد ، با وجود اين كه جواب عموم دارد . وامّا قدر ديه صد شتر است و بعد از انحصار وارث به دو برادر ارث به آنها مىرسد ، و ديه بر مال خود زيد است ، و هر گاه چيزى نداشته باشد به حكم : « فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَةٍ » ( 2 ) بايد او را مهلت داد تا زمانى كه چيزى از براى او هم رسد ، و بر پدر او تسلَّطى نيست . والله العالم . ( 745 ) س 7 : دو زن با يكديگر منازعه نموده ، يكى از آنها به دندان گوى سر پستان ديگر را كنده ، آيا ديت آن چقدر است ؟ ج : در قدر ديت آن خلاف است ، جمعى گفته اند : ديت هر گوى پستانى نصف ديت كامله است كه در زن دويست و پنجاه مثقال شرعى طلا ، يا بيست و پنج شتر ، و همچنين بوده باشد ، و بعضى ديگر گفته اند چون در هر يك پستان نصف ديت است در گوى آن به حساب يك پستان بايد ديت گرفته شود ، و بعضى ديگر قائل به حكومت شده اند ، و بعضى در مسأله توقّف . ومطلوبيّت احتياط ظاهر مىشود ، وأظهر به موافق قاعده ثابته به نصّ وفتوى كه هر چيزى كه در انسان دو است در آن ديت كامله و در نصف آن نصف ديت است قول اوّل است ، و احتياط نمودن و به مبلغى صلح نمودن اولى واصوب است .