است و هر گاه بر حريم ضررى باشد يا مدعى ادعاى علم به ضرر مىكند يا ادعاى ظنّ و در هر دو صورت يا بينه ء عادله دارد يا ندارد اگر بينه ء عادله داشته باشد و بايد شاهد حسّى باشد ومجرد اين كه من مىدانم ضرر مىرساند در نزد حقير مسموع نيست اگر چه اهل خبره باشند در اين صورت بعد از شهادت حسيّه بيّنه ضرر ثابت مىشود و به مقتضاى آن عمل مىشود و اگر بيّنه ء عادله نداشته باشد پس اگر مدعى عليه نفى ضرر را بكند و بگويد من علم دارم كه ضرر نمىرساند تسلط قسم بر مدعى [ عليه ] دارد و اگر مدعى عليه بگويد من نمىدانم كه آيا ضرر دارد يا نه پس اگر مدعى ادعاى علم مدعى عليه را بكند تسلط قسم نفى العلم بر او دارد و اگر ادعاى علم بر او نكند اصلا تسلط بر او ندارد ودعواى او ساقط است .
و اما از پانزدهم كه مسأله اخيره است حريم نسبت به چاه آب ده معتبر است خواه آب آن از زمين بجوشد يا از سقف كوره و ديوار آن به جهت زراعت حوالى آن . بلى چاههايى كه آب نمىدهند بلكه مجراى آب هستند حريم مسافتى ندارند . والسلام على من اتبع الهدى .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 336
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٣٣٦