تحت اراضى متعلق به صاحبش مىباشد بيرون مىآيد و معلوم است كه به اين واسطه آب قنات قديم كم مىشود والحالة هذه ضرر متحقق است يا خير ضرر وقتى است كه زايد بر آب املاك خودش را هم بكشد يعنى آب تحت ملك صاحب قنات قديم را بكشد علاوه بر آب تحت املاك خودش .
8 وبيان بفرماييد كه بعد از آن كه ضرر متحقق شد ودفعش هم لازم شد بر صاحب قنات جديد در املاك مالكى اختيار دفع ضرر بدست صاحب قنات جديد است يعنى بايد دفع ضرر بكند به هر نحو كه بشود چه به دادن وجه باشد به صاحب قنات قديم يا به كار كردن در قنات قديم تا دفع ضرر بشود يا خير اختيار بدست صاحب قنات قديم است كه اگر خواسته باشد دفع ضرر را به پر كردن چاههاى قنات جديد بكند نه به غير ازين كيفيت اگر چه دفع ضرر به كيفيت ديگر هم ممكن باشد مىتواند بكند .
9 و بر فرض اين كه دفع ضرر نشود مگر به پر كردن چاه قنات جديد و بواسطه پر كردن چاه ضرر به صاحب قنات جديد هم مىرسد به جهت اين كه همه اين آب كه از صاحب قنات قديم نيست قدرش از آن است وقدرش از خودش هست در اين صورت هم مىتواند صاحب قنات قديم چاههاى قنات جديد را پر كند يا خير .
10 وبيان بفرماييد كه هر گاه آب قناتين كلَّش يا بعضش از آب اصل زمين نباشد بلكه بواسطه زرع بالاى سر باشد و آب انداز زرع املاك غير صاحبان اين دو قناة است كه زرع مىشود تا زيد در املاك خود قنات نكنده بود هم آب انداز بالاسر به قنات قديم مىشد وحال كه زيد در املاك خود قنات كنده است آب انداز به هر دو مىشود به اين واسطه آب قنات قديم نقصان به هم مىرساند در اين صورت هم ضرر متحقق است يا خير .
11 وبيان بفرماييد كه هر گاه قناتى باشد مخروبه به حدى كه اصلًا وقطعاً آبى از آن بيرون نيايد وآثار چاههاى آن معلوم نباشد مگر اقل قليل و جميع چاههاى اين قنات مخروبه از دهنه تا مادر چاه در املاك مالكى اشخاصى چند
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 328
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٣٢٨