چاه تازه حفر كند به جهت قنات خود و همچنين بالاتر آن يا نزديك قنات آن بىچاره و هر چه او فرياد كند وتظلم كند كه آب مرا بردند جواب خواهند گفت كه اين قنات تازه نيست وعيب ندارد و آن منافى ادلَّه نفى ضرر وضرار ومخالف سيره علماى ابرار وطريقه ء مستمره در اعصار وامصار است .
وامّا آن چه قلمى شده كه جمعى با مجتهدى اين عمل را كرده اند و به حكم مجتهد شريك وفتواى مجتهد ديگر شده و اين را مستند عدم جواز منع صاحبان قنات قديم شمرده اند پس بدان كه فتوى رافع نزاع نمىشود چه هم چنان كه صاحبان چاه جديد مىتوانند به فتواى مجتهد مجوّز حفر چاه كنند صاحبان قنات قديم نيز مىتوانند به فتواى مجتهد غير مجوّز ممانعت نمايند ورافع نزاع ايشان در اين صورت محاكمه ومرافعه در خدمت مجتهد است و آن مجتهدى كه نزد او مرافعه مىكنند به مقتضاى رأى خود حكم خواهد فرمود .
بلى اگر حفر چاه جديد به حكم مجتهدى باشد بعد از ترافع در نزد او كه طايفه اى خواهند حفر كنند وطايفه اى خواهند ممانعت نمايند وطرفين به محاكمه نزد آن مجتهد رفته و به او رجوع كرده واو حكم كند كه برويد بكنيد در اين صورت طرف مانع را ديگر ادعايى نمىرسد و ليكن حكم مجتهد شريك اصلًا فايده نمىبخشد به جهت آن كه آن چه از شريعت مقدسه نَبويّه ثابت شده است در نفوذ حكم مجتهد و وجوب قبول آن نه حكمى است كه در حق خود باشد يا در حق مالى كه خود در آن شريك باشد و حكم هيچ مجتهدى از براى خود و شريك خود و در مال مشترك نافذ وممضى نيست . والله سبحانه العالم .
( 704 )
س 18 : اگر از قبرستانى راه افتاده باشد و مردم عبور وتردد نمايند و وقف بوده باشد و معلوم نشود كه آيا حق عبور از براى مارّه در آن هست شرعاً يا آن كه عدوانا راه انداخته اند آيا عبور در آن راهرو جايز است يا نه ؟
ج : مادامى كه فساد وعدوان مردم در تردد آنجا معلوم نباشد تردد جايز است .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 325
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٣٢٥