( 708 )
س 22 : به عرض مقدس عالى مىرساند كه :
1 بيان بفرماييد كه حريم ما بين دو قناة كه شرط است چه قدر است .
2 و در ما بين كدام قناتين شرط است قناتين از موات است يا مطلقاً چه در موات باشد و چه در املاك مالكى .
3 وبيان بفرماييد كه در آنجا كه شرط است كه حريم هزار ذراع باشد در ارض رخوه وپانصد ذراع در ارض صلبه مراد از رخوه وصلبه چه چيز است يعنى محدود به حدى است يا خير تابع فهم عرف است .
4 وعلى اى حال اگر كه يكى رخوه باشد و ديگرى صلبه يا مختلف بشوند بعضى از مواضع هر يك رخوه شود و بعضى صلبه ، حكم رخوه بايد جارى شود يا صلبه يا بين بين او بايد ملاحظه شود .
5 وبيان بفرماييد كه بر فرض اين كه در قناتين محدثين فى املاك مالكى حريم شرط نباشد اگر ضرر به قنات ديگرى واقع شود دفعش بر صاحب قناتى كه در املاك مالكى واقع است لازم است يا خير .
6 وبيان بفرماييد كه بر فرض لزوم دفع ضرر عبارت از چه چيز است در اين مقام . يعنى اگر كسى در املاك مالكى خود قناتى بكند ضرر به غير وقتى محقق مىشود كه چاه قنات جديد عميقتر از چاه قنات قديم باشد كه بواسطه انحطاط حفر چاههاى قنات جديد آب قنات قديم را به خود بكشد و آب قنات قديم كم شود يا كه خير ضرر متحقق مىشود اگر چه قعر چاههاى هر دو قناة يكى باشد يا اين كه قعر چاه قنات جديد فوق قعر چاه قنات قديم باشد و آب قنات قديم كم شود .
7 وبيان بفرماييد كه قبل از اين كه زيد در ملك خود قنات بكند تحت املاكش آبى بود كه در تحت همه مواضع رخوه مىباشد وقانون آب هم اين است كه سر از مكان منحط درآورد لهذا اين آب تحت املاك زيد سر از قنات واقعه در ملك غير در مىآورد وحال كه زيد در ملك خود قناة احداث كرده آبى كه تحت املاكش بود از قناة خودش بيرون مىآيد و از قنات قديم همانى كه
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 327
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٣٢٧