( 703 )
س 17 : چه مىفرماييد در اين مسأله كه هر گاه جمعى يا مجتهدى احياى قنات مواتى را كرده باشند و به علت كمى آب قنات مزبوره محتاج به كندن چاه در قرب منبع شده و به حكم مجتهد شريك وفتواى مجتهد ديگر در بالاى منبع قنات چاهى كنده باشند و هر دو مجتهد مزبور محل چاه مزبور را از حريم قنات شمرده حكم بر صحت عمل ايشان كرده باشند و بعد قناتى كه در حوالى آن قنات احيايى باشد نقصان آبى پيدا كند حضرات ملَّاك قنات قديمه به حضرات محيين ادعا نمايند كه نظر به اين كه تحديد شرعى فيما بين قناتين نيست ما را مىرسد كه چاه مزبور را سدّ نماييم جواب اين كه چاه مزبور در ارض مباح و از حريم قنات احيايى است وتحديد ذراع وتعيين ضرر در قنات احداثى است . علاوه بر آن كه اين چاه مدعى به را به حكم حاكم شرعى كنده ايم كه در حريم قنات احيايى قائل به تعيين ذراع وتشخيص ضرر نبوده اند آيا والحاله هذه صاحبان قنات قديم را مىرسد كه آن چاه را سدّ نمايند يا بگويند رجوع مىكنيم به حاكم شرعى ديگر به علت اين كه در اين مسأله تقليد حاكم شرع ديگر مىكنيم .
ج : حق در مسأله آن است كه در حفر چاه نو از براى قناتى ملاحظه حريم قنات ديگر لازم است و آن چه در آن ملاحظه حريم لازم نيست احياء چاه يا قناتى است كه موات باشد نه حفر جديد . و بر نخوردم به كسى از علما كه حفر چاه نو را گواز براى قنات قديم باشد در حريم قنات ديگر جايز بداند مگر استفتايى از مرحوم عليين مكان ميرزا ابو القاسم قدس سره ديدم كه دالّ بر تجويز آن بوده و راه آن را نفهميدم ووجه آن را بر نخوردم بلكه ادلَّه بر خلاف آن قائم است و آن چه فرموده اند اصلًا در نظر حقير راهى ندارد و اگر چنين باشد و هر كس تواند در جنب منبع قنات خود چاه تازه هر چه خواهد حفر كند وملاحظه حريم يا ضرر قنات ديگر را نكند هيچ مسلمانى مطمئن به قنات خود نخواهد بود چه يكى ديگر كه قناتى در آن حوالى داشته باشد خواهد توانست
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 324
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٣٢٤