رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 310

وماليت داشته باشد وازاله نتوان كرد ظاهر آن است كه حاكم شرعى اجبار مىكند عمرو را بر انتقال آن به زيد و گرفتن قيمت آن . ( 700 ) س 14 : هر گاه قناتى مشترك باشد ميان جمعى ومجرايى داشته باشد [ و ] مجموع شركاء راضى شده كه يكى از ايشان اخراجات كشيده آن مجرى را تغيير و در مجراى ثانى آسيايى بسازد و آن شخص خرج بسيارى كرده وطاحونه ساخته دو سال نيز بر اين گذشته حال ساير شركاء مىخواهند منع جريان آب از ممرّ احداثى نموده و آب را از ممر سابق ببرند و در اين صورت آسياى مذكور لا محاله خراب خواهد شد حكم آن را بيان فرمايند كه مىتوانند يا نه ؟ ج : در اين مسأله خلاف است ميان علما . ابن ادريس در كتاب سرائر اختيار فرموده كه صاحبان آب مىتوانند آب را بگردانند گو آسيا معطل وويران شود به جهت عموم تسلط ناس بر اموال خود وتقديم آن بر نفى ضرر وضرار ، مگر اين كه صاحب آسيا ثابت نمايد كه بايد بعنوان لزوم ، آب از آسيا جارى باشد . وجمعى ديگر اختيار نموده اند عدم تسلط صاحبان آب را بر تغيير مجرى و اين اقوى است نه به جهت تقديم قاعده نفى ضرر وضرار بر قاعده تسلط ناس بر اموال خود ، زيرا كه تقديم آن مطلقاً راهى ندارد چه هر دو قاعده از صاحب شرع اقدس ثابت ، بلكه به جهت خصوص صحيحه ابن محبوب ( 1 ) كه در آسيا وارد شده و حضرت در آن نهى فرموده اند از تغيير مجرى وتعطيل آسيا و حكم در آن صحيحه اگر چه بلفظ مضارع ونفى واقع شده و آن بنا بر اقوى افاده [ بيش ] از رجحان نمىكند و ليكن چون فرموده اند : « يتّقي الله » و ظاهر از خصوص ماده اتّقاء در فعلى ، آن است كه حرام باشد به اين جهت مستفاد از صحيحه حرمت تغيير مىشود .