حجره وصومعه است و عادت در ميان خدمه چنين است كه حصيرها در مسجدها وصومعه ها مىاندازند و از آن شمعها در آن مسجدها وحجره ها مىسوزانند وخدمه كه در ميان حجره ها نشسته اند از آن شمعها مىسوزانند آيا چه صورت دارد و آيا خدمه از آن حصيرها وشمعها در خارج از صحن در خانه هاى خودشان مىتوانند به مصرف رسانند يا نه ؟ بيان فرمايند .
ج : هر گاه آن مسجد وحجره وصومعه از متعلقات بقعه پىپى هست است مىتوان حصير وشمع را در آنجاها به كار برد و اگر دخلى به آن ندارد و محل جداگانه اى است نمىتوان اگر چه در حوالى آن بقعه باشد و ظاهر آن است كه مقصود ناذر كار فرمودن حصير وشمع است در آن بقعه ومتعلقات آن پس خدمه نمىتوانند به خانه هاى خود به ببرند .
( 680 )
س 23 : هر گاه كسى قبور مسلمين را خراب كند و در همان جا حمام بسازد آيا غسل در آن حمام مىشود كرد يا نه ؟ بيان فرماييد .
ج : هر گاه آن محل وقف بر مقبره مسلمين باشد ووقفيت آن معلوم باشد اگر چه شهرت وشيوع باشد حمام ساختن در آن خلاف شرع است و غسل در آن حمام صحيح نيست و همچنين اگر آن زمين ملك شخصى از اشخاص معينين باشد واذن قبرستان نمودن داده باشد و ديگرى آنجا را غصب نموده حمام بسازد اما اگر وقف يا ملك نباشد بلكه زمين موات بىصاحبى باشد ومسلمين اموات خود را در آنجا دفن نمايند پس اگر همه آن قبور به نحوى باشد كه يقين باشد كه اموات مدفونين در آنجا خاك شده اند و از گوشت واستخوان چيزى باقى نيست نبش آن جايز است و هر كه آن زمين را تصرف كند به قصد ملك مال او مىشود و حمام ساختن آنجا ضرر ندارد و اگر آن قبور كلاًّ يا بعضاً به اين حدّ نرسيده باشد و يقين به خاك شدن همه نباشد خراب كردن آن قبر حرام است بلكه تصرف كردن ديگرى زمين آن قبر را و از قبر بودن بيرون بردن جايز نيست و اگر موضع غسل حمام ساخته شود غسل آن صحيح نيست . والله العالم .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 276
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٧٦