محروم است در ارث خواه زوج از زنى ديگر اولاد داشته باشد يا نه پس اگر از زنى ديگر ولدى داشته باشد نصيب زوجه از تركه ثمن مىشود و از اراضى ثمن به او نمىدهند و اگر زوج را هيچ ولدى نباشد نصيب زوجه ربع است و از اراضى ربع به آن نمىدهند .
پس اگر اين قول منافاتى ظاهراً دارد با هر دو آيه دارد و فرق ميان آيتين نيست .
وگويا ملتفت نشده ايد كه آن ولدى كه نصيب زوجه را ثمن مىكند كدام ولد است و آن ولدى كه عدم آن باعث حرمان زوجه از قيمت اراضى مىشود كدام ؟ آن ولدى كه نصيب زوجه را از ربع به ثمن مىآورد ولد زوج است خواه از اين زوجه يا غير آن چنان كه در آيه مباركه فرموده است ولهنّ الربع مما تركتم ان لم يكن لكم ولد ونيز فرموده فان كان لكم ولد فلهنّ الثمن پس ولد را نسبت به ازواج داده در دو آيه نه به زوجه . و آن ولدى كه عدم آن در نزد صاحب شرايع باعث حرمان زوجه از قيمت اراضى مىشود ولد زوجه است از زوج ميت نه ولد زوج چنان كه گفته است : اذا كان للزوجة من الميّت ولد . پس قول صاحب شرايع : ولو لم يكن لم ترث اگر مناقضه دارد با هر دو آيه دارد و فرق ميان دو آيه نگذارده است در اين خصوص .
پس در صورت وجود ولد از براى زوجه از زوج صاحب شرايع آيه را تخصيص نمىدهد نه در آيه ربع و نه در آيه ثمن ، أما آيه ربع را به جهت اين كه چون ولد است از مورد اين آيه خارج است و اما آيه ثمن را به جهت اين كه حرمان از اراضى را مخصوص مىداند به صورت عدم ولد .
و در صورت عدم ولد از براى زوجه هم آيه ربع را تخصيص مىدهد وهم آيه ثمن را پس مطلقا فرقى ميان دو آيه نگذارده است .
و همچنين ما كه فرق ميان زوجه ذات ولد و غير ذات ولد نمىگذاريم و هر دو را از اراضى محروم مىكنيم فرق ميان دو آيه نمىگذاريم بلكه در هر دو صورت هر دو آيه را تخصيص مىدهيم .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 211
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢١١