كه هيچ سگى إلَّا به ندرت در اين وقت باز نمىايستد ، پس اگر اين شرط باشد كلب معلَّمى نخواهد بود ، وحال اين كه هست اجماعاً .
و بعضى ديگر در كلب معلَّم شرط كرده اند كه از گوشت صيد نخورد ، يعنى معتاد به خوردن گوشت آن نباشد ومكرّر نخورد ، امّا به ندرت خوردن ضرر ندارد ، وابن أبي عقيل وصدوقين و بعضى ديگر فرموده اند : مطلقا نخوردن گوشت شرط نيست ، و صاحب كفايه نيز اين را اختيار كرده است ، و اين اقوى است ، زيرا كه اخبارى كه در نهى از اكل صيد كلبى كه گوشت صيد را بخورد وارد شده اكثر صريح در حرمت نيست ، و با وجود اين معارض است با اخبار مجوّزه كه قرينه ء حمل اخبار ناهيه بر كراهت مىشود ، علاوه بر اين كه اخبار ناهيه موافق مذهب سنّيان است ، پس طرح آنها در مقام تعارض لازم است .
وامّا شرايط حليّت صيد كلب معلَّم چند چيز است :
اوّل : آن كه مسلمانى خواه مرد يا زن يا طفل مميّز آن را به صيد ارسال كند .
دوّم : آن كه آن را مسلم روانه كرده باشد به قصد صيد حلال ، پس اگر سگ خود سر برود وصيدى كند ، يا مسلمى آن را روانه كند امّا نه به قصد صيد ، بلكه مثلًا خواهد دويدن آن را ببيند ، يا با سگى ديگر بدواند ، يا به قصد صيد حرامى مثل خوك ، واتفاق افتد صيد حلالى كند بدون تذكيه حلال نمىشود ، و ليكن شرط نيست كه قصد صيد معيّنى كند ، پس اگر آن را به گورى بيندازد و آن آهويى صيد كند ، يا به آهويى بيندازد و آن آهويى ديگر صيد كند حلال خواهد بود .
سوّم آن كه : رها كننده ، بسم الله بگويد ، و شرط نيست بنا بر اقوى كه در حين رها كردن بگويد ، بلكه از آن وقت تا وقت گرفتن سگ صيد را هر وقت بگويد كافى است ، و اگر بسم الله گفتن را فراموش كند تا سگ صيد را بگيرد حلال است بلا خلاف ، و اگر از روى جهل به مسأله ترك بسم الله گفتن كند در آن خلاف است ، واظهر حرمت است ، و اگر با وجود علم به مسأله عمداً آن را ترك كند حرام است بالإجماع .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 173
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص١٧٣