رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 130

و بايد مسترابه مدّت سه ماه صبر نمايد ؟ ج : هر گاه عبارتى كه به آن زوج مطلَّق را وكيل نموده همين عبارتى است كه در استفتاء مذكور است ، يعنى به جهت توكيل گفته : من پنجاه روز است مباشرت نموده ام ، و اگر مىتوان طلاق گفت طلاق بگو ، اصل توكيل فاسد است ووكالت متحقّق نشده ، به جهت تعليق توكيل با وجود اين كه معلَّق عليه متحقّق نشده ، به جهت اين كه معنى كلام اين مىشود كه اگر مسترابه را كه پنجاه روز از مباشرت با او گذشته باشد طلاق او صحيح باشد طلاق بگو وچنين مسترابه را طلاق گفتن صحيح نيست و هر گاه عبارت توكيل همين نبوده باشد بلكه او را وكيل در تطليق نموده باشد مطلقا ، و بعد گفته باشد : من پنجاه روز است كه مباشرت نموده ام ، هر وقت طلاق صحيح باشد تو طلاق را بگو ، در اين صورت توكيل صحيح است ، امّا قول مطلَّق وادّعاى اين كه مطلقا كلام زوجه مسموع است غير صحيح است ، زيرا كه اگر چه قول زوجه موافق اصل است ، چون اصل عدم وقوع واقعه ء وقاع است در ظرف سه ماه ، و لكن با وجود تنازع زوج ودعواى وقاع ، قبول قول زوجه بدون قسم ، وايقاع طلاق راه ندارد . با وجود اين كه در بعض صور ممكن است قول زوج مقدّم باشد وموافق اصل باشد ، چنان كه نزاع در وقاع زمان آخرين باشد كه در اين صورت نظر به اصالت تأخّر حادث قول زوج موافق اصل است . وآيا در اين صورت كه توكيل صحيح باشد و وكيل از راه جهل مسأله يا جهتى ديگر اين طلاق را به محض قول زوجه بگويد طلاق فاسد است وزوجه بر زوجيّت باقى است ، يا نه حكم به فساد طلاق اشكال دارد ، بلكه ظاهراً راهى ندارد ، امّا نه چنين است كه كلام ( 1 ) زوجه مطلقه باشد ، بلكه بايد ترافع نمايند ، هر گاه صورتى باشد كه قول زوجه مقدّم است قسم ياد مىكند و حكم به صحّت طلاق مىشود ، و اگر صورتى باشد كه قول زوج مقدّم است او قسم ياد مىكند