- 1 - ظواهر الفاظ
مقصود [ از « الفاظ » در عنوان بالا ] در اينجا الفاظ صادر از شارع و مبلّغ احكام شارع است .
دربارهء عمل كردن به ظواهر سنّت ، شبههاى براى هيچكس وجود ندارد ، زيرا شيوهء گفتگوى معصومان عليهم السّلام شيوهء تازهاى ، جدا از روش ديگر عقلاى مردم در گفتگوهايشان ، نبوده است ؛ و شكى نيست كه عقلا در گفتگوهاى خويش بر ظواهر الفاظ تكيه و به آن توجه مىكنند ، و چنانكه برخى از محققان تصريح كرده ، از ظهور لفظ ناچار گمانى به مراد [ براى مخاطب ] پديد مىآيد .
اما دربارهء عمل به ظواهر قرآن مجيد ميان اصوليان و اخباريان اختلافنظر وجود دارد . اخباريان آن را منع كردهاند . شبهه [ و دليل ] ايشان آن است كه فهم قرآن اختصاص به كسى دارد كه قرآن بر او نازل شده ، و چون چنين است ما نمىتوانيم بر ظاهر آن اعتماد كنيم ، چون احتمال دارد قرائنى وجود داشته باشد كه براى آنان ( ع ) معلوم و براى ما ناشناخته است ، و اين قرائن بر خلاف ظاهر دلالت داشته باشد .
پاسخ اين شبهه آن است كه : ما نمىپذيريم كه فهم تكتك آيات قرآن مختصّ معصومين ( ع ) باشد ، زيرا هرچند قرآن بر پيامبر ( ص ) فرود آمده لكن در بسيارى از موارد ، خطاب آن متوجه مردم است ، زيرا قرآن دستور و قانونى الهى است براى آنكه در آن تدبّر و به مقتضايش عمل شود ؛ و اينكه « [ بنا بر آنچه در آيهء 7 از سورهء آل عمران آمده ] فقط خداوند و راسخان در علم ، تأويل آن را مىدانند » منافاتى با آن ندارد كه غير ايشان نيز آياتى را كه ظاهر و معنايش روشن مىباشد ، بفهمند ، البته پس از فحص [ و جستجو ] از مخصّص و بيانهاى شرحدهندهء معناى آيات كه از سوى معصوم ( ع ) وارد شده است .