بر تو حلال است » غايت و ما بعد آن قطعا از مغيّا خارجند چرا كه منطوق غايت يعنى شناخت حرام ، بر اين خروج دلالت دارد . و نيز به دليل اينكه غايت در اينجا به گونهاى است كه حدّ اول و حدّ دوم ندارد تا در محل نزاع داخل شود . چرا كه وقتى غايت ، داراى دو حد اوّل و آخر نيست بلكه غايت فورى ( دفعى ) است ، ديگر معقول نيست كه در محل نزاع داخل گردد .
و امّا اگر غايت را تغيير دهيم و بگوئيم : « هر چيزى براى تو حلال است تا روز جمعه » مىتواند مورد نزاع باشد چون جمعه داراى دو حدّ است : اول روز جمعه يا آخر روز جمعه ؟
خلاصه
الف ) حكمى كه مقيّد به غايتى باشد ، با انتفاء غايت ، منتفى مىشود و دليل اين مدعا ، تبادر است و غايت گاهى قيد موضوع است و گاهى قيد حكم است . و آنجا كه غايت قيد حكم است ، دلالتش بر مفهوم ، آشكارتر است .
ب ) جملهاى كه حكم مقيّد به غايت در آن آمده ، دلالتى بر خروج غايت از حكم مغيّا و يا دخول آن در حكم مغيّا ندارد مگر اينكه قرينهاى در كار باشد . اين در صورتى است كه غايت غير فورى ( غير دفعى ) باشد . و امّا اگر غايت فورى باشد و دو حدّ اول و آخر نداشته باشد ، بدون شك از حكم مغيّا خارج است .
تمرينات
1 - مفهوم غايت چيست ؟
2 - غايت در حكم مغيّا داخل است يا خارج است ؟
3 - وقتى بگوئيم « سير كن تا بغداد » آيا سير در داخل خود بغداد هم واجب است يا نه ؟