به وقفيت ودلالت نوشته بر روى كتاب يا ظرف وعدم دلالت نوشته جداگانه ،
همانا اطمينان وعدم اطمينان مىباشد كه در فرض أول انسان به صحت نوشته
اطمينان مىيابد ودر فرض دوم چنين اطمينانى نيست . لذا مرحوم أستاذ شهيد
سيد محمد باقر صدر در حاشية خود بر منهاج الصالحين تصريح مىكند كه : اگر از
نوشته بر روى كتاب يا ظرف ، اطمينان حاصل شود كه غالبا هم چنين است پس
حكم به وقفيت آن كتاب يا ظرف مىشود ( 1 ) .
2 - يكى ديگر از نقاط ضعف سند آن است كه : احتمال مىرود نويسنده سند در
مقام عبث يا تمرين مشق يا امتحان قلم خود بوده است . ودر نتيجة در صدد اخبار
از واقع نبوده است ، ولذا دلالت سند بر واقع متزلزل مىشود .
3 - يكى ديگر از نقاط ضعف سند آن است كه : ممكن است شخص نويسنده
سند را به نحو أنشأ نوشته باشد ومعامله را به نحو كتابت أنشأ كرده باشد كه چنين
سندى فاقد صفت دلالت مىباشد . در اين زمينه مؤلف الوسيط مىگويد :
" خيلى از أوقات اتفاق مىافتد كه متعاملين ، عقد را با كتابت ابرام مىكنند
وعقد را به وسيله امضا تمام مىكنند ومحكمه استيناف شهر اسيوط حكمي در اين
زمينه صادر نموده مبنى بر اين كه عقد به مجرد تدوين وكتابت هر چند كه امضا
شده باشد حاصل نمىشود بلكه بايد دليل اثبات كند كه متعاملين با هم تعهد بر
امرى نموده واراده كرده اند كه تعهد معينى را تنفيذ نمايند " ( 2 ) .
اين مسأله در فقه نيز مطرح بوده وفقها به نقد وبررسى آن پرداخته اند . عده اى از
هامش
( 1 ) منهاج الصالحين 2 : 264 .
( 2 ) الوسيط 2 : 107 .