شاهدي زنده بر صحت آن شهادت بدهد . همچنين در كتاب القضاء مىگويد :
" محض كاغذ وتمسك ، حجت شرعيه نيست " ( 1 ) . ودر كتاب التجارة مىگويد :
" مجرد كاغذ وخط ، حجت شرعيه نمىشود " ( 2 ) .
ودر منهاج الصالحين بين نوشته اى كه به عنوان وقف كه بر روى كتاب يا ظرف ،
نقش شده باشد وبين نوشته مستقل فرق قائل شده وگفته است : در صورت أول آن
نوشته دليل " وقف " است ولى اگر سند ونوشته مستقلى در أموال ميت پيدا شود كه
در آن سند نوشته شده باشد كه فلان منزل وقف است پس آن سند ، دليل وقف
نمىباشد مگر آن كه انتساب آن سند به ميت محرز گردد ( 3 ) .
فتواى امام خمينى ( قدس سره ) در تحرير الوسيلة نيز قريب به همين مضمون است ( 4 ) .
براي تحقيق در اعتبار سند لازم است به نقاط قوت وضعف سند در مقايسه با
بينه وشهادت بپردازيم .
نقاط قوت سند :
1 - سند مكتوب دليل اثبات مطلق وقايع است چه آن كه واقعه مادي يا حقوقى
باشد ، لذا سند در صدر عناصر اثبات قرار دارد در حالي كه پيش از اين شهادت
وبينه در صدر أدله اثبات قرار داشت ، چون در قديم كتابت رواج نداشت وغالبا
هامش
( 1 ) جامع الشتات ، 2 : 652 .
( 2 ) همان مدرك 1 : 141 .
( 3 ) منهاج الصالحين 2 : 274 .
( 4 ) تحرير الوسيلة 2 : 86 .