مردم بىسواد بودند وبيشتر اعتماد مردم بر روايت ونقل بود نه بر كتابت . پس از
رشد سواد وخواندن ونوشتن در ميان مردم ، واختراع وسائل چاپ و . . . كتابت در
صدر أدله اثبات قرار گرفت وبر شهادت تقدم پيدا كرد .
2 - نقطه قوت ديگر سند آن است كه مىتوان آن را قبل از اثبات ودر حين تولد
حق براي اثبات حق آماده ومعد نمود بدون آن كه منتظر وقت مخاصمه شد لذا
آن را دليل " معد " مىنامند . به همين دليل در بسيارى از عقود كه ممكن است قبل
از مخاصمه ودر حين معامله ، اقدام به كتابت نمود قانون آن را واجب دانسته
وحكم به لزوم ثبت معامله به نحو كتابت مىكند . البتة اين امر در خصوص اعمال
حقوقى ممكن است مانند معامله مستغلات كه در حين معامله ممكن است اقدام به
ثبت وكتابت آن نمود ، به خلاف عمل مادي مثل تصادف منجر به خسارت كه گاه
اقدام به ثبت آن واقعه غير ممكن است .
3 - نقطه قوت ديگر سند آن است كه احتمال دروغ يا خلاف واقع در شهادت
ممكن است چون انسان در معرض دروغ ونسيان مىباشد ، اما اين احتمال در مورد
سند راه ندارد .
نقاط ضعف سند :
1 - نقطه ضعف أول سند آن است كه صحت صدور آن از شخص منتسب اليه
قابل ترديد است واحتمال جعل در سند امكان پذير مىباشد ، چون نوشته زبان
ندارد وبه مجرد ارائه سند نمىتوان حكم به صحت انتساب آن نمود ، واين بر
خلاف شهادت ، اقرار وقرائن قانوني يا قضايى كه در آن موارد انتساب آن به منتسب
اليه واضح است مثلا در شهادت وقتي كه شاهد در محكمه اقدام به اداى شهادت
ادلهء اثبات دعوى ( فارسي ) — صفحة 223
مساهمون: علي اكبر محمودي دشتي
ص٢٢٣